نظر به جايگاه والاى قرآن كريم در پژوهشهاى دينى و تأثير شگرف آن در رشد و بالندگى جوامع اسلامى، مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى بر آن شد تا دائرة المعارف چند رسانهاى قرآن كريم را با عنوان جامع تفاسير نور در اختيار تمامى محققان و علاقهمندان قرار دهد و ضمن پاسداشت متون ارزشمند تفسيرى، فضاى مناسبى را براى انس بيشتر با آيات الهى و بهرهمندى روزافزون از درياى بيكران اين كتاب آسمانى فراهم نمايد. از اين رو، برنامه حاضر را با محتوايى غنى و امكاناتى مفيد تهيه و توليد نموده و مسير پژوهش را براى پژوهشگران علوم اسلامى و دانشپژوهان قرآنى هموار ساخته است. ارائه 205 عنوان كتاب در 1110 جلد در زمينه، تفسير، ترجمه، آوانگارى، فرهنگنامه و لغت، 36 ترجمه فارسى شامل 11 ترجمه برگرفته از تفاسير، 28 ترجمه لاتين در 18 زبان، متن كامل 4 عنوان تفسير انگليسى در 34 جلد و عرضه 4 فرهنگنامه قرآنى در 27 جلد، از جمله ويژگىهايى است كه در خصوص محتواى علمى برنامه قابل ذكر مىباشد. اما در مورد قابليتهاى پژوهشى و امكانات فنى برنامه مىتوان به 9 دوره ترتيل كامل، 30 قرائت مجلسى در بيش از 7 ساعت، امكان مقايسه متن تفاسير و ترجمهها، ارتباط همزمان آيه انتخابى با ترجمه و تفسير، فهرست اعلام شأن نزول موجود در تفاسير، قابليت استفاده از دامنههاى مختلف، ارائه 3 نوع آوانگارى انگليسى قرآن كريم و نيز تجزيه و تركيب تمامى آيات، اشاره كرد. برخى از مهمترين كتب تفسيرى برنامه عبارتاند از: من وحى القرآن (24 جلد)، التبيان فى تفسير القرآن (10 جلد)، نور الثقلين (5 جلد)، كشف الاسرار و عدة الابرار (11 جلد)، تفسير القرآن الكريم (7 جلد)، التفسير المنير فى العقيدة و الشريعة و المنهج (32 جزء)، الامثل فى تفسير الكتاب المنزل (20 جلد)، الميزان فى تفسير القرآن (20 جلد)، البرهان فى تفسير القرآن (5 جلد)، مجمع البيان فى تفسير القرآن (10 جلد)، تفسير مقاتل بن سليمان (5 جلد)، من هدى القرآن (18 جلد)، التفسير الفرقان (30 جزء)، تفسير روض الجنان (20 جلد)، تفسير بيضاوى (5 جلد)، زبدة البيان فى احكام القرآن و تفسير جلالين.
كتابخانه يكى از اصلىترين بخشهاى اين برنامه، كتابخانه است كه در واقع، گنجينهاى نفيس از كتب تفسيرى به شمار مىآيد و مشتمل بر امكانات ذيل است: 1. نمايش در اين قسمت، متن مربوط به تفاسير و ترجمههاى گوناگون موجود در برنامه قابل مشاهده است. كاربر مىتواند ضمن استفاده از امكانات متنوع پژوهشى در اين قسمت، به تحقيق در متن مورد نظر خويش بپردازد و به وسيله دو فهرست درختى و گزينشى بهراحتى مطلب دلخواه خود را بيابد. قابليت مقايسه به پژوهشگر امكان مىدهد كه متن دو كتاب مختلف را با يكديگر تطبيق دهد و حوزه تحقيق خود را به گونهاى مطلوب توسعه بخشد. يكى ديگر از ويژگيهاى اين قسمت، دامنه نمايشى است كه در آن امكان محدود كردن كتب برنامه بر اساس: نام كتاب، مؤلف، قرن، زبان، مذهب و نيز نوع ترجمه و تفسير همچون: اعتقادى، روايى، عرفانى، فقهى و كلامى بودن آنها، براى كاربر فراهم مىباشد. 2. جستجو جستجوى ساده و تركيبى در متن و فهرست، از توانمنديهايى است كه محقق را در مسير كاوش در متون برنامه و ساماندهى امر پژوهش يارى مىرساند. افزون بر اين، از طريق دامنه كتابى، آيهاى و جلدى مىتوان كتب برنامه را به عنوان و يا عناوين خاصى محدود كرد و روند محدودسازى را تا حد جلد مورد نظر، سوره و يا آيهاى خاص دنبال نمود. 3. آيات در تفاسير به وسيله قابليتهاى اين قسمت مىتوان به تمامى آياتى كه در تفاسير برنامه وجود دارند، دست يافت و علاوه بر مشاهده نشانى كامل آيات موجود در تفاسير، به متن مربوطه نيز دسترسى داشت.نمايش و جستجو از قسمتهاى مهم «آيات در تفاسير» به شمار مىآيند. گفتنى است كه محقق براى استفاده بهتر از برنامه مىتواند مستقيماً به بخش دانشنامه انتقال يابد و روند كار خود را در آنجا ادامه دهد. 4. قرآن اين امكان مفيد را در واقع مىتوان تركيبى از دو قسمت تفسير و ترجمه بخش دانشنامه دانست. كاربر ضمن دسترسى به متن كامل قرآن كريم به همراه امكانات متنوع، مىتواند به طور همزمان از تفاسير و ترجمههاى برنامه بهرهمند شود و به تحقيق در آنها بپردازد. 5. كتب لاتين ارائه 19 ترجمه لاتين به 11 زبان رايج دنيا، از ويژگيهاى كارآمد اين قسمت از برنامه است كه كاربران بسيارى را موفق به استفاده از برنامه مىسازد. برخى از اين زبانها عبارتاند از: انگليسى، آلمانى، تركى استانبولى، فرانسوى، مالايى، لهستانى و پرتغالى. شايان ذكر است كه در اين قسمت، 9 ترجمه و 4 تفسير انگليسى عرضه شده كه كاربران انگليسىزبان مىتوانند به وسيله قابليت جستجو به امر پژوهش در اين متون مبادرت ورزند. شايان توجه است كه در اين برنامه، 3 نوع آوانگارى انگليسى در معرض استفاده كاربران انگليسىزبان قرار گرفته تا به طور صحيح از قرائت آيات قرآن بهرهمند شوند.
دانشنامه از ديگر بخشهاى مهم برنامه، دانشنامه است كه دربرگيرنده امكانات ذيل است: 1. متن متن كامل 205 عنوان تفسير مهم شيعى و سنى در 1110 جلد در اين برنامه قابل دستيابى است. همچنين محقق مىتواند ضمن مشاهده 36 ترجمه فارسى آيات كه 12 عنوان آن برگرفته از تفاسير مىباشد، به 28 ترجمه لاتين در 18 زبان زنده دنيا دسترسى داشته باشد و به جستجو در آنها بپردازد. در اين برنامه به منظور استفاده بهتر كاربران، 4 عنوان فرهنگنامه قرآنى در 27 جلد به همراه 3 لغتنامه معتبر عربى به عربى؛ يعنى لسان العرب، مجمع البحرين و العين، عرضه گرديده است. 2. ترجمه در اين برنامه مجموعاً 64 ترجمه به 19 زبان مختلف به همراه امكان محدود كردن آنها به صورتهاى گوناگونى همچون: زبان، نام كتاب و مؤلف در معرض استفاده كاربران قرار دارد. ارائه ترجمه فارسى فولادوند و ترجمه انگليسى قرايى به صورت گويا، از ويژگيهاى مهم ترجمه به شمار مىآيد. محقق همچنين مىتواند از قابليت انتخاب قرائت تنها، ترجمه تنها و يا قرائت و ترجمه همزمان بهرهمند شود و يا در صورت نياز به بخش كتابخانه منتقل گردد و روند تحقيق خود را در آنجا دنبال نمايد. 3. تفسير محقق با استفاده از قابليتهاى قسمت تفسير مىتوان كتاب و يا كتابهاى مورد نظر خود را برگزيد و آن گاه به پژوهش در متون تفسيرى برنامه پرداخت. ويژگى سرآيه به كاربر امكان مىدهد كه به ابتداى آيه دلخواه خويش در تفاسير انتقال يابد و به تحقيقات خود سرعت مطلوبترى ببخشد. از اين رو، تمامى آيات قرآن كريم با متون تفسيرى برنامه متصل گرديده و پژوهشگر بهراحتى مىتواند به تفسير هر يك از آيات دسترسى داشته باشد. 4. حديث پيوند ميان قرآن كريم و احاديث اهل بيت(ع) موجب شده تا در اين برنامه، تطبيق متقابل آيات و روايات به گونهاى كارآمد فراهم آيد. از اين رو، با توجه به تفاسير روايى موجود در برنامه، اين ارتباط از جنبههاى مختلف نشان داده شده است؛ چنان كه با انتخاب هر آيه يا سوره مىتوان در باره فضايل و اسباب نزول آيات و سورهها، رواياتى كه به تفسير آيه و يا فرازى از آن پرداختهاند، احاديثى كه به طور موضوعى به آيات نظر دارند و نيز در باره رواياتى كه به گونهاى با آيه انتخابى ارتباط دارند، به اطلاعات مفيدى دست يافت. بديهى است كه وجود اين امكانات در برنامه، به ساماندهى پژوهشهاى قرآنى كمك شايانى مىكند.
اعلام شأن نزول به جهت اهميتى كه اعلام شأن نزول در تحقيقات قرآنى دارند، فهرست الفبايى اعلام موجود در شأن نزول آيات كه در احاديث اسلامى آمده است، در اين برنامه ارائه گرديده است. كاربر با انتخاب هر اسم از اين فهرست، ضمن دسترسى به متن كامل آيه و شأن نزول مربوط به آن، از نشانى كامل محل واقع شده آن اسم در متون برنامه نيز اطلاع مىيابد.
قرائت يكى از جذابترين و مفيدترين ويژگيهاى جامع تفاسير نور، عرضه قابليتهاى عديده صوتى با امكان مديريت آنهاست. 10 دوره ترتيل كامل قرآن از اساتيد بنامى چون: سعد الغامدى، منشاوى، عبد الباسط، پرهيزكار و امام جمعه، 30 قرائت دلنشين مجلسى در بيش از 7 ساعت و نيز دوره كامل تحقيق استاد خليل حصرى، از جمله اين ويژگيها به شمار مىآيند. ضمن اينكه مىتوان به طور همزمان از قابليت ترتيل آيات و ترجمه گوياى برنامه نيز استفاده نمود. افزون بر اين، كاربر مىتواند ضمن انتخاب سوره، جزء و يا حزب مورد نظر، ترتيل دلخواه خويش را برگزيند و سپس به آن گوش سپارد. امكان ارتباط بين مصحف عثمان طه و ترتيل با قابليت تكرار آيه و رنگى كردن قطعه در حال قرائت، از ديگر ويژگيهاى اين بخش مىباشد.
نگارخانه در بخش نگارخانه، 390 تصوير و 19 قطعه فيلم مربوط به آيات ارائه شده است و علاوه بر اين، امكان استفاده از 30 قرائت مجلسى از قاريان مشهور دنيا با قابليت انتخاب قرائت مورد نظر، بر ميزان كارايى اين بخش افزوده و جذابيت برنامه را دو چندان ساخته است.
ساير امكانات افزون بر ويژگيهاى يادشده، برنامه سه زبانه جامع تفاسير نور مشتمل بر امكانات عديده ديگرى نيز هست كه پژوهشگران را در بهبود و ساماندهى امر تحقيق يارى مىرساند. از جمله اينكه كاربر مىتواند مطالب انتخابى را به بخش يادداشت منتقل سازد و پس از ويرايش، در پروندهاى مشخص ذخيره كند و يا به چاپ برساند. نمايش و چاپ آيات با رسم الخط عثمان طه، از امكانات ارزشمند برنامه جامع تفاسير نور به شمار مىآيد. قابليتهاى متنوع پژوهشى، انتقال متن انتخابى به قسمت يادداشت و يا انتقال مستقيم متن گزينشى به محيط MS-Word و نيز كاركرد تمامصفحه برنامه در حالت 1024 * 728، از ديگر توانمنديهايى اين برنامه است. گفتنى است كه امكان «راهنما» توضيحات لازم را در باره هر قسمت از برنامه به نمايش مىگذارد. در بخش امكانات برنامه، قابليت انتخاب هفت نوع قلم و صفحه كليد رايج قابل دستيابى است و در قسمت تحقيقات نيز مىتوان مسيرى را جهت ضبط پژوهشهاى شخصى خود تعيين كرد و از امكانات گوناگون آن بهرهمند شد و در قسمت صوت نيز قابليتهاى صوتى برنامه را مديريت نمود. اطلاعات مفيدى نيز در مورد معرفى نرمافزار جامع تفاسير نور و مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى، در بخش درباره ارائه شده است
