هر كس براى جستجوى مقالات و مطالب مورد نياز خود در اقيانوس اطلاعات اينترنت، به موتورهاى جستجو نيازمند است. اين موتورها به دو گروه عمومى و تخصصى تقسيم مىشوند. بيشتر ما جستجوگرهاى عمومى را مىشناسيم كه مشهورترين آنها «گوگل» و «آلتاويستا» است. اما جستجوگرهاى تخصصى، موتورهايى هستند كه در حيطه يك موضوع خاص جستجو مىكنند. آنها پايگاههاى مربوط به موضوع خود را در وب شناسايى و به پايگاه داده خويش اضافه مىكنند. فرآيند تحقيق در اين گونه موتورها مانند جستجوگرهاى عمومى و معروف با وارد كردن واژه در كادر جستجو انجام مىگيرد. در برخى از آنها علاوه بر جستجوى كليد واژه، جستجو از طريق فهرست راهنما و دستهبندى موضوعى اطلاعات نيز امكانپذير است. البته گروهى، جستجو در يك موضوع خاص را تنها از طريق دستهبندى موضوعى و فهرست راهنما انجام مىدهند. جستجوگرهاى تخصصى شامل جستجو در موضوعات كلى و عام و موضوعات جزئى و خاص مىشود؛ مثلاً براى جستجو در زمينه دين چند نوع موتور جستجوى تخصصى وجود دارد؛ برخى از آنها شامل اطلاعات و پايگاههايى در باره دين به صورت كلى و اعم از اديان و مذاهب مختلف مىشود و برخى ديگر فقط در يكى از اديان يا مذاهب جستجو مىكند، مانند جستجوگرهايى كه در زمينه اسلام، مسيحيت، بودايى و يهوديت جستجو مىكنند. تعداد موتورهاى جستجوى تخصصى بسيار زياد است و در بيشتر زمينههاى علمى، اقتصادى، هنرى و بسيارى از موارد ديگر كاربرد دارد. در اين نوشتار با قابليتهاى گوناگون برخى از جستجوگرهايى آشنا مىشويد كه در زمينه اديان جستجو مىكنند. در شبكه جهانى اينترنت چندين موتور درباره اديان وجود دارد كه درباره اطلاعات، متون و پايگاههاى معنوى و دينى جستجو مىكنند. با وجود اينكه اغلب اين موتورها اظهار مىكنند كه هيچ تعصب و حساسيتى نسبت به هيچ دين، مذهب و فرقه خاصى ندارند، اما در اغلب آنها گرايش به مسيحيت و حساسيت نسبت به اعتقادهاى آن به روشنى آشكار است. در جستجوگرهاى مربوط به دين اسلام نيز اغلب، سايتها و اطلاعات اهل سنت به چشم مىخورد. با اين حال آشنايى با اين جستجوگرها جهت تحقيق در باره اديان مختلف و مسائل و موضوعات عمومى اديان مفيد است. ذكر اين نكته لازم است كه برخى از موتورهاى جستجوى تخصصى، در اصل فهرست راهنماى تخصصى قرار دارند كه داراى جستجو نيز مىباشند، به گونهاى كه در برخى از منابع اينترنتى از آنها تحت عنوان فهرست راهنما يا شاهراه اطلاعاتى نام برده مىشود. بنابراين، در برخى از موارد آوردن اين پايگاه تحت عنوان موتور جستجو تخصصى خالى از تسامح نيست.
1.جستجوگر All Things spiritual (همه چيزهاى معنوى) نشانى:http://www.spiritual.com در واقع، اين جستجوگر يك فهرست راهنماست، ولى قابليت جستجو نيز دارد. همانطور كه در شكل بالا مىبينيد امكان جستجو در كلّ سايت و همه موضوعات آن وجود دارد. اين جستجوگر اطلاعات پايگاه داده خود را در 12 موضوع دستهبندى كرده است كه شامل 12 دين و مذهب مىباشد. هر كدام از اين گزينهها مانند ديگر فهرستهاى راهنما، به دستهها فرعىتر تقسيم مىشود. با كمك اين جستجوگر مىتوانيد اطلاعات نسبتاً جامعى در باره اديان و مذاهبى مانند: اسلام، زردتشتى، هندو، وداء شينتو، آيين سيك، تصوف و برخى مباحث مرتبط با اديان را بيابيد. اين پايگاه اينترنتى امكان بحث و گفتگو، و پرسش و پاسخ در مورد اديان مختلف را فراهم آورده است؛ مثلاً با انتخاب عنوان اسلام، با زيرعنوانهايى همچون: - توضيحاتى در باره اسلام؛ - راهنماى سايتهاى اسلامى؛ - مراكز آموزش اسلامى؛ - تبليغات اسلامى؛ - سازمانهاى اسلامى؛ - و تصوف اسلامى. مواجه مىشويم. همچنين استفاده از برخى قابليتهاى استاندارد، جستجوگرهاى بزرگ را فراهم كرده است كه در ذيل به آنها اشاره مىشود: بعد از انتخاب يكى از موضوعات اصلى مىتوان كادر جستجو را به همان گزينه محدود كرد؛ مثلاً بعد از كليك بر روى گزينه اسلام، با انتخاب همان موضوع از داخل كادر كشويىِ موجود در مقابل كادر جستجو، مىتوان جستجو را به اين موضوع محدود كرد. براى خارج كردن يك واژه از نتايج جستجو، از علامت (-) قبل از آن واژه استفاده مىشود؛ به عنوان مثال، براى پيدا كردن مطالبى در باره اسلام و نه صوفيه، عبارت «islam-sufism» را در كادر جستجو مىنويسيم. براى تأكيد بر موجود بودن يك واژه در متونِ به دست آمده، مىتوان از علامت + قبل از واژه استفاده كرد. براى جستجوى عبارت بايد از علامت « " » در اوّل و آخر عبارت استفاده كرد. براى اينكه واژگان خاصى كه حرف اوّل يا تمام حروف آنها با حرف بزرگ نوشته مىشود، دقيقاً به همان صورت جستجو شود، گزينه « case sensitive search » را فعال كنيد. از نقاط قوت اين جستجوگر، در برگرفتن اديان و مذاهب زياد و دستهبندى آنهاست و از نقاط ضعف آن داشتن پنجره تبليغاتى ناشايست در بالاى صفحات است.
2.جستجوگر بين الأديانى inter faith نشانى: http: //www.interfaithnet.com شعار اصلى بنيانگذاران اين جستجوگر اين است: «ما به خداى يگانه معتقديم و رسالت ما ايجاد عرصهاى است كه خدا در آن براى همگان صحبت كند». آنان ادعا مىكنند كه خود هيچ توهينى به هيچ فرقه و آيينى نكرده و از جانب كسى هم نمىپذيرند و هدفشان مبادله آزاد انديشهها و افكار است. اين موتور در سه زمينه: اسلام، مسيحيت و يهوديت به جستجو مىپردازد. در باره هر يك از آنها، موضوعاتى وجود دارد كه مىتوان يكى از آنها را انتخاب كرد و در كادر بعدى با وارد كردن واژهاى، در آن موضوع به جستجو و تحقيق پرداخت.
3.جستجوگر Religious Resources(متون دينى) نشانى:http:// www.religiousresources.org اين پايگاه در اصل، فهرست راهنمايى است كه بيش از 4445 متن و سند دينى را در 303 گروه طبقهبندى كرده است. موضوعات اصلى آن به شرح زير مىباشد: ترجمه اصطلاحات فوق بدين قرار است: فعاليتها، تجارى، آموزش، موزيك و رسانه، سازمانها، منابع و مراجع، فصلى، توسعه وب، جوانان، هنر و تصاوير، دايركتورها، اجتماعات الكترونيكى، گوناگون، متون دينى، خداشناسى و بزرگسالان. اين سايت علاوه بر ارائه اطلاعات از طريق دستهبندى موضوعى، امكان جستجو در دستهها و فهرست متون دينى را نيز فراهم مىسازد. همچنين شامل برخى از قابليتهاى استاندارد موتورهاى جستجوى معروف هم مىباشد كه عبارتاند از: امكان محدود كردن جستجو در عنوان، توضيحات و URL ؛ امكان استفاده از عملگرهاى AND و OR؛ امكان جستجوى عبارت. اين موتور، پيوندى را نيز به جستجوى واژگان در موتورهاى گوگل و open directory برقرار كرده است. گفتنى است كه اغلب متون دينى موجود در اين پايگاه راجع به مسيحيت مىباشد.
