بيانيه هييت داوران نخستين دوره گزينش كتاب الكترونيكى سال برترين كتابهاى الكترونيكى ايران
نویسنده
انتخاب کنید
بازدید
86
تاریخ انتشار
1382-12-17
فایل مطلب
متن مقاله
تحول و دگرگونى، از مهمترين ويژگىهاى زمان ماست و كتاب، اين بزرگترين دستاورد فرهنگ بشرى نيز از اين امر مستثنا نمانده و كتاب الكترونيكى شكل جديد و دگرگون شده آن به شمار مىرود. از توليد اوّلين نسخههاى بيانيه هييت داوران نخستين دوره گزينش كتاب الكترونيكى سال برترين كتابهاى الكترونيكى ايران كتاب الكترونيكى در كشور ما بيش از پانزده سال مىگذرد و در طى اين سالها، تحول و تكامل فنّاورى اطلاعات در اين مقوله نيز با پيشرفت فراوانى روبهرو بوده است. امروزه كتاب الكترونيكى در حيات علمى اغلب دانشپژوهان و فرهيختگان اين مروز و بوم راه يافته است و ديگر كمتر انديشمندى را مىتوان يافت كه در حوزه كار خويش از اين دستاورد بزرگ بهره نجويد. كتاب سال جمهورى اسلامى ايران بيست و يكمين دوره خود را پشت سر مىگذارد و ساليانى چند است كه ضرورت معرفى كتاب سال در بخش نشر الكترونيك توسط صاحبنظران و كارشناسان فرهنگ كشور مطرح شده است. شكر و سپاس خداى منّان را كه همزمان با بيست و پنجمين سالگرد پيروزى انقلاب اسلامى ايران، نخستين دوره معرفى كتاب الكترونيكى سال انجام مىپذيرد. در ذيل، گزارش مختصرى از فعاليتهايى كه به منظور معرفى كتاب الكترونيكى سال جمهورى اسلامى ايران انجام پذيرفته است، به آگاهى مىرسد.
فرآيند گزينش كتاب سال در بخش نشر الكترونيك
الف) تدوين آييننامه جهت انجام بهينه مراحل گزينش، در ابتدا آييننامه انتخاب كتاب الكترونيكى سال با مشورت صاحب نظران و كارشناسان زبده اين حوزه تدوين شد. بر اساس اين آييننامه مقرّر شد كه كتابهاى الكترونيكى منتشر شده در طىّ 15 سال گذشته به موضوعات مختلف تقسيم شوند و توسط داوران خبره در هر حوزه مورد بررسى قرار گيرند.
ب) نحوه گردآورى آثار بنا بر آييننامه، آثار الكترونيكى تنها در صورتى مورد بررسى و داورى قرار خواهند گرفت كه مطابق مواد 8 تا 11 قانون حمايت از حقوق پديدآورندگان نرمافزارهاى رايانهاى مراحل ثبت را در شوراى عالى انفورماتيك گذرانده و «شابك» مربوط را از «خانه كتاب» دريافت كرده باشند. همچنين نمونهاى از آنها در مهلت مقرر به دبيرخانه كتاب سال ارسال شده باشد. اما از آنجا كه در نخستين دوره گزينش، اجراى اين ماده از آييننامه سبب تضييع حقّ بسيارى از صاحبان آثار الكترونيكى كه اقدام به ثبت اثر خود در شوراى عالى انفورماتيك نكردهاند مىشد، تصميم گرفته شد كه اين بند از آييننامه از سال آينده به اجرا گذاشته شود و در سال جارى داورى ميان تمامى آثارى كه از طريق زير توسط دبيرخانه كتاب سال قابل شناسايى و جمعآورى بود، انجام پذيرد: 1. كليه آثار الكترونيكى ثبت شده در شوراى عالى انفووماتيك كشور؛ 2. كليه آثار الكترونيكى ثبت شده در واحد شابك مؤسسه خانه كتاب؛ 3. كليه آثار الكترونيكى كه در چهار دوره گذشته در سالن نشر الكترونيك نمايشگاه بينالمللى كتاب تهران شركت داشتهاند؛ 4. تمامى آثارى كه توسط مجمع ناشران الكترونيك و ديگر دستاندركاران اين حوزه به دبيرخانه معرفى شدند.
ج) ضوابط ارزيابى آثار »كتاب الكترونيكى عبارت است از مجموعهاى از اطلاعات، توليدات و آثار فرهنگى، علمى، فنى و آموزشى كه به صورت ديجيتالى و در قالب يك نرمافزار اجرا و عرضه شده باشد«. با توجه به اين تعريف، بعضى از نرمافزارها با موضوعات زير از حيطه داورى خارج شدند: - نرمافزارهاى صرفاً صوتى و تصويرى؛ - نرمافزارهاى سيستم عامل و كامپايلرها؛ - نرمافزارهاى Utility ، مديريت پايگاه اطلاعات و نظاير آنها؛ - نرمافزارهاى بازى كه جنبه آموزشى و فرهنگى نداشته باشند؛ - نرمافزارهاى اتوماسيون ادارى؛ - و نرمافزارهاى خارجى.
د) معيارهاى داورى با توجه به موارد يادشده و نظرهاى كارشناسى، معيارهاى زير براى داورى انتخاب شد: 1.اهميت موضوع و نوآورى اهميت و ضرورت موضوع در حوزه تخصصى مربوط و نوآورى در محتواى مطالب و يا شيوه ارائه آنها. 2.توليد و فرآورى اطلاعات در اين مورد توجه عمده به محتواى كتاب الكترونيكى و معيارهايى نظير: نوع اطلاعات (تأليف، ترجمه، گردآورى و تصحيح)، تنوع شكل عرضه اطلاعات (متن ساده يا چند رسانهاى) و همچنين صحّت و دقّت اين اطلاعات مىباشد. از ديگر موارد مورد توجه در اين زمينه، تلاشهاى پديدآورنده در فرآورى اطلاعات ارائه شده از قبيل مديريت محتوا و به كارگيرى شيوههاى متنوع در بازيابى اطلاعات است. همچنين رعايت قواعد دستورى و نگارشى و پرهيز از به كارگيرى واژههاى بيگانه از يك طرف و برخوردارى از حجم اطلاعات متناسب به منظور پوشش تمامى مرزهاى مورد بررسى، از ديگر معيارهايى است كه مورد توجه قرار گرفته است. 3.وجوه نرمافزارى در اين زمينه مواردى نظير: سهولت استفاده از بخشهاى مختلف كتاب، سازگارى با سختافزارها و سيستمهاى عامل مختلف و نيز طراحى فنّى دقيق و مناسب از قبيل: ساختار پايگاه دادهها، معمارى اطلاعات و طراحى زيبا و مناسب مورد توجه بوده است. قابليتهاى فنّى كتاب الكترونيكى، مانند: فشردهسازى، سرعت، موتور جستجوى توانا، امكان اضافه شدن اطلاعات، امكان توليد خروجىهاى مختلف و چاپ گزارشها از ديگر معيارهايى است كه مورد توجه بوده است. ه )( مراحل گزينش از مجموعه بيش از 1500 نرمافزار شناسايى شده توسط دبيرخانه، در مرحله اوّل، كليه آثارى كه مطابق آييننامه از مصاديق كتاب الكترونيكى محسوب نمىشدند، حذف گرديدند. در مرحله دوم گزينش، از ميان 700 اثر محصول باقيمانده، توسط هفت تن از داوران خبره و آشنا با حوزه نشر الكترونيكى آثارى كه فاقد معيارهاى لازم براى شركت در داورى نهايى بودند، حذف شدند و سرانجام، تعداد 98 كتاب الكترونيكى به مرحله نهايى گزينش راه يافتند كه آمار تفكيكى آنها در هر حوزه به قرار ذيل است: ديف موضوع تعداد 1 كليات 11 2 دين 19 3 زبان 9 4 هنر 6 5 ادبيات 11 6 تاريخ و جغرافيا 15 7 كودك و نوجوان 27 در هر حوزه تخصصى، حداقل سه داور از ميان استادان حوزه و دانشگاه و صاحبنظران فرهنگ و هنر كشور انتخاب شدند و نسبت به تكميل برگههاى داورى و صدور رأى بر اساس ملاكهاى تخصصى تدوين شده، اقدام كردند.
رأى هيئت داوران هيئت داوران نخستين دوره گزينش كتاب الكترونيكى سال، بنا بر آييننامه مربوط و معيارهاى گزينش، نسبت به بررسى آثار اقدام كرد. در ذيل، به معرفى برگزيدگان هر بخش مىپردازيم: اول: كتابهاى الكترونيكى زير رتبه ممتاز را كسب كردند: 1. گروه تاريخ و جغرافيا: ايرانيا - تنوع زيستى ايران، توليد مؤسسه فرهنگى ويستا آرا؛ 2. گروه دين: دانشنامه علوى، توليد مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى؛ 3. گروه ادبيات: لسان الغيب، توليد نيستان جم؛ 4. گروه كودك و نوجوان: گلهاى بهشت، توليد بنياد علوم و معارف اسلامى؛ دوم: همچنين هيئت داوران، آثار زير را در خور تشويق دانستند: 1. گروه كودك و نوجوان: صبا، توليد دفتر تحقيقات ياسين رايانه؛ 2. گروه ادبيات لغتنامه دهخدا، توليد مؤسسه تحقيقاتى ويستا آرا؛ 3. گروه زبان: فرهنگ جامع 6 جلدى پيشرو آريانپور توليد شركت نشر الكترونيكى و اطلاعرسانى جهان رايانه؛ 4. گروه كليات: پارسيكا، توليد شركت مهندسى پژوهشى نوين.
