در اينترنت چندين موتور جستجو در زمينه اسلام وجود دارد كه پايگاهها و منابع اسلامى را گردآورى و طبقهبندى كرده است. در اين موتورها از منابع و پايگاههاى تمامى مذاهب و فرِق اسلامى استفاده شده است؛ اما چيزى كه مسلم است اين است كه پايگاهها و منابع اهل سنت بيشتر و پررنگتر از منابع شيعى است. در عين حال گاهى استفاده از اين موتورها مىتواند بسيار مفيد باشد. در ذيل به چند نمونه از موتورهاى جستجوى دين مبين اسلام اشاره مىكنيم:
1. جستجوگر مسلمان نشانى :www.musalman.com اين موتور جستجو در ايالات متحده آمريكا و در ايالت كاليفرنيا قرار دارد. مديران اين پايگاه، نام مسلمان (Musalman) را از شعر مشهور «مرد مسلمان» سروده شاعر پاكستانى، اقبال لاهورى، گرفتهاند. اين موتور با عنكبوت (Spider) خود همواره پايگاههاى اسلامى را بازيابى كرده، به پايگاه دادههاى خويش مىافزايد. همچنين كاربران مىتوانند پايگاه خود يا پايگاههاى مورد علاقه خويش را به اين موتور معرفى كنند. در سه محدوده اين موتور كه در شكل مشخص شده است، مىتوان به جستجو پرداخت. اين سه محدوده عبارتاند از: «پايگاههاى اينترنتى»، «قرآن و حديث» و «سؤال از كارشناسان و دانشمندان». جستجوى قرآن در اين موتور با ترجمه انگليسى پيكتال و محسن خان، و جستجوى حديث آن عمدتاً با ترجمه انگليسى صحيح بخارى از محسن خان مىباشد. در صورت انتخاب گزينه سوم (Ask the scholars)واژگان جستجو در 4 پايگاه بزرگ جستجو مىشود كه به طور معمول دانشمندان مشهورى در زمينه قرآن مطالبى را ارائه دادهاند كه عبارتاند از: www.ask-imam.com www.pakistanlink.com www.islam-qa.com www.islam.org اين موتور علاوه بر سه جستجوى مذكور، از فهرست راهنما نيز استفاده مىكند. در حال حاضر، در فهرست راهنماى اين موتور دوازده دسته اصلى وجود دارد كه هر يك از دستهها مانند ساير دايركتورىها، به دستههاى فرعى تقسيم مىشود. دستههاى اصلى اين موتور در تصوير نمايش داده شده اشت. ترجمه دستههاى اصلى اين دايركتورى كه به صورت پررنگ آمده، بدين قرار است: اعمال و اعتقادات دينى، منابع (شامل: متون، تصاوير و صوتها) تحصيلات، مساجد، رايانه و اينترنت، سازمانها، منطقهاى، هشدارها )مانند: خسوف، كسوف، مسائل جنگ و ترور)، اجتماع، كار و تجارت، اخبار و ديدگاهها و غير مسلمانها. فهرست راهنماى اين موتور، قابل جستجو است و مىتوان جستجو را در هر يك از دستههاى اصلى يا فرعى محدود كرد. همچنين مىتوان تعيين كرد كه جستجو شامل يك واژه و يا همه واژگان جستجو باشد؛ به عنوان مثال، اگر كاربر دسته اوّل اين دايركتورى؛ يعنى، اعمال و اعتقادات را برگزيند به صفحه ذيل منتقل خواهد شد. همانگونه كه مشاهده مىكنيد، دسته اعمال و اعتقادات، خود، به دستههاى فرعى تقسيم مىشود. اكنون براى جستجو در اين دسته، واژگان را در كادر جستجوى فوق وارد كرده، گزينه Just this Category را از كادر دوم انتخاب كنيد. توجه داشته باشيد كه پيشفرض اين موتور، كل دايركتورى (Entirs Directory) است نه دسته انتخاب شده. در كادر بعدى دو گزينه وجود دارد و گزينه پيشفرض، همان گونه كه در شكل پيداست،TermsAnyاست. با انتخاب اين گزينه، صفحاتى آشكار مىشود كه در صورت انتخاب بيش از يك واژه، يكى از واژگان جستجو را داراست. گزينه دوم اين كادر، TermsAll است كه با انتخاب آن، صفحاتى بازيابى مىشود كه همه واژگان جستجو را دارا باشد. در واقع، انتخاب گزينه اوّل اين كادر به منزله استفاده از عملگر OR )عملگر پيشفرض اين موتور)، و انتخاب گزينه دوم نشانگر استفاده از عملگر AND است. اين موتور در كنار جستجو و فهرست راهنما، خدمات جانبى مختلفى را نيز در زمينه اسلام، نظير: گروههاى بحث، نقشهها، ورزش، تازهترين اخبار و رويدادهاى مهم جهان اسلام و سراسر جهان و ديگر اطلاعات اسلامى مفيد و جالب ارائه مىكند. از اينرو بايد گفت كه اين پايگاه، يك پرتابل اسلامى است.
2.جستجوگر بسم اللّه نشانى:www.bismilah.com اين موتور جستجو، پايگاههاى اسلامى را جمعآورى و آنها را به صورت دستهاى در دستهها و موضوعات گوناگونى طبقهبندى كرده است. همچنين امكان جستجوى خاص در هر يك از زمينههاى زير را فراهم كرده است: 1.جستجو در ترجمه انگليسى قرآن كريم (ترجمه عبداللّه يوسف على)؛ 2.جستجوى حديث (hadith search) كه مىتوان در يك يا چند مورد از منابع حديثى زير جستجو كرد: ترجمه انگليسى مجموعه كامل صحيح بخارى؛ ترجمه انگليسى مجموعه كامل صحيح مسلم؛ ترجمه انگليسى بخشهايى از سنن ابو داوود؛ ترجمه انگليسى كتاب موطأ مالك بن انس؛ جستجو در پايگاه، شامل جستجو در پايگاه دادهها و در واقع، مجموعه پايگاههايى است كه «بسم اللّه» را جمعآورى كرده است. «بسم اللّه» داراى فهرست راهنما با 16 دسته اصلى است كه به شرح ذيل مىباشد: در مقابل هر يك از دستههاى اصلى، تعداد دستههاى فرعى مربوط به آن ذكر شده است. اين دايركتورى قابليت جستجو دارد و با انتخاب هر يك از دستههاى فوق مىتوان در آن جستجو كرد. علاوه بر قابليت جستجو و دايركتورى، مهمترين و جديدترين اخبار كشورهاى اسلامى نيز در اين پايگاه قابل دستيابى است.
3.جستجوگر مسلم نشانى:www.muslimsonline.com «مسلم»، اوّلين موتور جستجوى اسلامى است كه خدمات جانبى ارزشمندى همچون گفتگوى همزمان و پست الكترونيكى مجانى را نيز عرضه مىكند. همچنين اين جستجوگر داراى فهرست راهنما با موضوعات اسلامى بيشترى نسبت به ساير جستجوگرهاى اسلامى است. اين جستجوگر هيچ برنامه و نرمافزارى جهت جمعآورى و طبقهبندى پايگاههاى اسلامى ندارد و تنها راه قرار گرفتن پايگاه در پايگاه دادههاى آن، معرفى پايگاه از طرف كاربران و صاحبان پايگاههاى اسلامى مىباشد.
اسلام در فهرستهاى راهنما همچنان كه در آغاز اين نوشتار اشاره شد، جستجوگرهاى قوى و قدرتمندى كه بتوانند تمامى اطلاعات مربوط به دين را به طور عام، يا يكى از اديان همانند اسلام را به طور خاص، در اينترنت جمعآورى و طبقهبندى كنند، وجود ندارند البته ممكن است دايركتورىهايى مثل گوگل، طبقهبندهاى بيشتر و دقيقترى نسبت به برخى جستجوگرها داشته باشند كه در ذيل به آنها مىپردازيم:
1.فهرست راهنماى گوگلGoogle هماكنون موضوع اسلام در فهرست راهنماى اين جستجوگر، يكى از دستههاى فرعى Religion ، واقع در دستهSociety است. در اين فهرست راهنما، تعداد 1649 دسته مربوط به اسلام موجود مىباشد كه در 38 دسته فرعى طبقهبندى شده است. همانگونه كه در فهرست راهنماى گوگل در موضوع دين توضيح داديم، اين دستهها، خود، به دستههاى فرعىترى تقسيم مىشود و كار را براى كاربران آسان مىكنند و امكان جستجو در يك دسته اصلى يا فرعى وجود دارد. همچنين دستههاى ديگر مرتبط با هر يك از دستهها تحت عنوان CategoriesRelated درج شده است.
2.فهرست راهنماى Open Directory در اين بخش نيز 1432 دسته در زمينه اسلام وجود دارد كه در 37 دسته اصلى طبقهبندى شده است و تمامى قابليتهاى موجود در فهرست راهنماى گوگل را نيز داراست. علاوه بر اين، چنانچه هر يك از دستههاى اصلى يا فرعى به زبان غير انگليسى باشد، در همان موضوع به صورت طبقهبندى شده نمايش داده مىشود. امكان جستجو در دستههاى اصلى و فرعى اين فهرست راهنما براى كاربران وجود دارد.
3.فهرست راهنماى Lycos و HotBot در اين بخش، همانند دايركتورىهاى قبل، دسته مربوط به دين اسلام در داخل دسته دين و معنويت قرار دارد. اين دايركتورى داراى 1364 دسته فرعى در 38 دسته اصلى مىباشد و همانند فهرست راهنماى گوگل و DirectoryOpen داراى طبقهبندىهاى مرتبط با هر يك از دستهها و همچنين داراى قابليت جستجو در هر يك از موضوعات مىباشد.
