فصل نامه اطلاع رسانی وآموزشی و مطالعات رایانه ای علوم اسلامی

پديده‏اى نوين
پيش از اين درباره از اجتماع‏هاى مجازى و معرفى تفصيلى پايگاه اوركات برايتان نوشتيم(1) امّا پديده نوين ديگرى كه به‏تازگى در ميان اهالى دنياى سايبز خودنمايى مى‏كند، پايگاه اينترنتى فليكر (Flickr) است.
فليكر در گروه وبلاگ‏ها دسته‏بندى مى‏شود، اما نه يك وبلاگ معمولى، بلكه به عنوان يك فتوبلاگ (photoblog). فتوبلاگ همان گونه كه از نامش پيداست، وبلاگى ويژه تصاوير است كه هميشه با تصويرى جديد به‏روز مى‏شود، هرچند مى‏تواند شامل توضيح متنى نيز براى تصاوير باشد.
امّا فليكر از اين هم فراتر است؛ چرا كه سرويس دهنده فتوبلاگ است و اين خود ويژگى‏اى منحصر به فرد به شمار مى‏آيد؛ زيرا تاكنون شركت‏هاى بزرگ در اين راستا سرمايه‏گذارى نكرده بودند. هم‏اكنون فتوبلاگ‏هاى حقيقى و يا حقوقى در اينترنت وجود دارند؛ ولى سرويس دهنده فتوبلاگ تاكنون عرض اندام ننموده بود. دليل اين عدم حضور را مى‏توان به چند علت دانست كه اصلى‏ترين آن، حجيم بودن تصاوير و نياز به فضاى زياد و در نتيجه هزينه‏بر بودن راه‏اندازى تجهيزات سرورها و نيز مراقبت‏هاى بعد از آن مى‏باشد.

ويژگى‏هاى بارز فليكر
حال كه شركت Ludicorp اين سرويس را در نسخه بتا (Beta) ارائه نموده است، الگوگيرى از جامعه مجازى اوركات را مى‏توان ويژگى بارز آن دانست. با اين فرق كه فليكر تسهيلاتى را كه در اوركات به عنوان نقاط ضعف مطرح بودند، از ميان برداشته است. تفاوت ديگر فليكر با اوركات را مى‏توان در چگونگى عضويت برشمرد؛ در اوركات بايد از طرف اعضاء براى شما دعوت‏نامه فرستاده شود و حال آنكه در اينجا همه براى عضويت آزادند. نقطه قوّت ديگر در اين زمينه، سهولت مراحل عضويت مى‏باشد؛ زيرا اگر چه شما در اوركات مى‏توانيد به سه فرم با موضوعات متفاوت و در حدود پنجاه سؤال پاسخ نگوييد، ولى در فليكر همين فهرست بلند بالا نيز ارائه نمى‏شود.(2) به هر حال، سرعت در دسترسى و عضويت راحت به خودى خود، از طى راه طولانى، هرچند آسان و بى مرارت، لذت‏بخش‏تر مى‏باشد.
نكته ديگر، آزاد بودن بازديد از تمامى صفحات موجود است. ضمن اينكه صاحب فتوبلاگ مى‏تواند تصاوير را به صورت گزينشى براى بازديدكنندگان نمايش دهد؛ به اين معنا كه در هنگام بارگذارى (Uploud) هر تصوير فليكر از شما مى‏پرسد: نمايش براى عموم آزاد باشد يا فقط براى دوستان و يا خويشاوندن به نمايش در آيد؟ در دو صورت اخير، ديگران به تصاوير مورد نظر دسترسى نخواهند داشت و فقط افرادى كه شما به عنوان دوست يا خويشاوند معرفى نموده‏ايد، بيننده خواهند بود.
تقريباً هر آنچه در اوركات وجود دارد، با اندكى تغيير يا عين همان در فليكر نيز موجود است؛ امّا در حد يك جامعه مجازى بسيط و نه جامعه‏اى به پيچيدگى اوركات.
از ويژگى‏هاى ديگر فليكر، پشتيبانى از وبلاگ‏ها به عنوان سرور ذخيره تصاوير مى‏باشد؛ يعنى شما مى‏توانيد تصاوير خود را در فليكر گذارده، لينك تصوير را در وبلاگ خود طراحى كنيد و بدون دغدغه در هنگام نمايش وبلاگ بدون مراجعه به فليكر، تصوير شما در جاى خودش در وبلاگتان به نمايش گذارده مى‏شود.
جستجو در ميان تصاوير نيز خود عالمى دارد. با توجه به اينكه كاربران با سطوح فكرى و تخصصى متفاوت در اين جامعه عضو مى‏باشند، اين امكان براى شما فراهم است كه تصاوير حرفه‏اى تا غير حرفه‏اى و يا موضوعات متعدد و متفاوت فردى و اجتماعى و طبيعى مربوط به جوامع مختلف بشرى را در اين اجتماع مجازى بيابيد.
تاكنون در خصوص معرفى فليكر (83/11/28) چيزى در مطبوعات ايران به چاپ نرسيده است و فقط بعضى از وبلاگ‏داران پويا چند سطر، آن هم به عنوان يك سرويس فتوبلاگ مناسب، از اين اجتماع مجازىِ تصويرى نام برده‏اند.
با توجه به اينكه ظهور هر پديده كارآمد، شركت‏هاى معتبر را به سوى خود جذب مى‏كند، فليكر نيز در فهرست شركت ياهو (Yahoo) قرار گرفته و از طرف اين شركت پرآوازه رايزنى‏هايى براى خريد و مالكيت اين سيستم شروع شده است.
اما اتفاق‏هاى برجسته در اين باره (از تاريخ 83/11/28 تا 84/6/6) عبارت‏اند از:
1. شركت ياهو سرويس دهنده فتوبلاگ فليكر را خريد و هم اكنون بر اساس سياست‏هاى خود از اين ابزار استفاده‏هاى زيادى مى‏كند.
2. در جريان نهمين دوره انتخابات رياست جمهورى اسلامى ايران، در اين پايگاه چندين فتوبلاگ گروهى براى پوشش دادن تصاوير مربوط به انتخابات ايران تأسيس شد كه افراد گوناگون مى‏توانستند آثار عكسى با موضوع انتخابات را در فتوبلاگ‏هاى ويژه‏اى قرار دهند. علاوه بر اين چند تن از نامزدهاى رياست جمهورى به صورت مستقل براى خود فتوبلاگر تبليغاتى راه‏اندازى نمودند.
3. حضور ايرانيان در فليكر رو به افزايش است و هر وبلاگ‏نويس سعى مى‏كند نام وبلاگ خود را در فليكر ثبت كند تا حداقل از مزاياى سرور رايگان عكس براى وبلاگش بهره‏مند گردد.

سخن آخر
در پايان، توصيه هميشگى ما به حضور يافتگان در قلمرو دنياى شيشه‏اى،(3) تأكيد بر دانايى و آگاهى از اين دنياست؛ زيرا همواره همراه اين جاذبه‏ها و زيبايى‏ها، ضررهاى عديده‏اى نيز كاربران را تهديد مى‏كند. از اين‏رو، حضور آگاهانه نه تنها موجب رشد و بالندگى است، كه از افسوس بر ضررهاى احتمالى نيز جلوگيرى خواهد نمود.بديهى است كه هميشه حضور مثبت در دنياى اينترنت، خود كمك شايانى به توليد فرهنگ سالم در فضاى سايبر مى‏باشد و اين كار شايسته، بايسته تحسين و تقدير است