چكيده
در قسمت نخست اين مقاله، پس از نگاهى اجمالى به وضعيت مطبوعات اسلامى در كشور، ضرورت حضور مطبوعات در عرصه فناورى اطلاعات مورد ارزيابى قرار گرفت و نشريات اسلامى به عنوان يكى از كارآمدترين و مؤثرترين ابزارهاى توليد محتوا در جهت پر نمودن خلأ محتوايى پايگاههاى اسلامى معرفى گرديد.
در اين نوشتار، پس از بررسى چالشها و موانع موجود نشريات پايگاههاى اسلامى، تعدادى از پايگاههاى اينترنتى نشريات اسلامى معرفى مىگردد.
واژگان كليدى: مطبوعات دينى، فناورى اطلاعات، پايگاههاى اسلامى، مطبوعات و پايگاههاى اسلامى
مقدمه
جهان كنونى به ميدان كارزار رشد فناورى اطلاعات و امكانات جديد و وسيع فناورى ارتباطات تبديل شده است. دامنه حضور انواع نرمافزارها و سختافزارهاى قوى و كارآمد، به قلمرو علوم و معارف اسلامى نيز كشيده شده و رويكردهاى جديدى را در حوزه اطلاعرسانى علوم اسلامى پديد آورده است.
ويژگى اين پديده مبارك كه در دسترس بودن و پرشتاب بودن آن است، باعث شده تا پژوهشگران حوزه انديشه اسلامى، وارد عرصههاى مختلف فناورى اطلاعات شوند و هر روز پديده جديدى را در عرصه معارف الهى تجربه كنند، به طورى كه امروزه شاهد دگرگونى سريع نظام اطلاعرسانى علوم اسلامى در تمام زمينهها هستيم. دارندگان پايگاههاى اسلامى توانستهاند با بهرهگيرى از اين فرصت و امكانات، به ارائه نشريات تخصصى و غير تخصصى علوم اسلامى بپردازند.
طبيعى است كه بهكارگيرى نشريات اسلامى در اين دنياى جديد همچون ديگر پديدههاى نوين فناورى، موانع و چالشهاى بزرگ و كوچك را به دنبال دارد كه گاه از سرعت و شتاب لازم اطلاعرسانى مىكاهد و گاه از رسيدن به اهداف تعريف شده باز مىدارد.
آسيبشناسى در اين زمينه، علاوه بر اينكه ارباب مطبوعات را به چالشهاى موجود رهنمون مىسازد، زمينه مناسبى را نيز براى ارائه راهكارهاى كوتاهمدت و بلندمدت در جهت كاستن مشكلات و موانع ايجاد خواهد كرد.
صاحب نظران و متوليان امر اطلاعرسانى نوين بر اين باورند كه فناورى اطلاعات و ارتباطات (ICT) از سه بخش عمده تشكيل شده است:
الف - تولد اطلاعات؛
ب - پردازش و مرتبسازى و سازماندهى اطلاعات؛
ج - نشر اطلاعات به روش سريع و قابل استفاده آسان.
بنابراين، رشد و توسعه فناورى اطلاعات در هر بخش قطعاً مرهون مديريت كارآمد، برنامهريزى صحيح و استفاده بهينه از امكانات در زمينه »توليد، پردازش و نشر اطلاعات» است.
از سوى ديگر، ناكامى و عدم توفيق در امر اطلاعرسانى، نتيجه ضعف و سوء مديريت و ناكافى بودن امكانات در سه عرصه فوق است. از اينرو، در بحث آسيبشناسى نشريات پايگاههاى اسلامى ابتدا به بررسى چالشهاى اين سه عرصه (توليد، پردازش و نشر اطلاعات مىپردازيم).
الف- چالشهاى توليد محتوا
تبديل و ايجاد فايلهاى الكترونيكى مورد نياز پايگاههاى اينترنتى
از عمدهترين مشكلات ارباب مطبوعات و متوليان پايگاههاى اسلامى، ناتوانى نرمافزارهاى مبدل (Convertor) جهت درج در پايگاههاى اينترنتى است. تنوع و كثرت اين گونه نرمافزارها كه با يكديگر تفاوتهاى اساسى دارند، سبب شده است تا در بسيارى از موارد، تبديل (Convert) آنها به فايلهاى قابل ارائه در پايگاههاى اسلامى با كُندى صورت گرفته، در برخى موارد نيز به جهت صرف هزينههاى گزاف از تبديل آن صرف نظر گردد.
به عنوان نمونه، مجلاتى كه با نرمافزار Appleاقدام به توليد محتوا كردهاند، در اين زمينه پايگاههاى اسلامى معمولاً براى تبديل آن به فايلهاى Arabic win يا Utf8 دچار مشكل جدّى هستند.
همچنين تعدادى از پايگاههاى اسلامى به ارائه مجلات به طور تمام متن (Full text) ، همراه با قابليتهاى جانبى از قبيل جستجو در متن (Search) و امكان دريافت متن (Download) اقدام نمودهاند؛ در حالى كه برخى از فايلهاى مجلات در محيطهاى گرافيكى همچون Corel و Indesign و يا با نرمافزار Adobe acrobatتوليد شده است. پر واضح است كه تبديل اين گونه فايلها به محيطهاى متنى قابل استفاده در اينترنت مانند Html ، بهسختى و كُندى صورت مىگيرد و يا با صرف هزينه و وقت مضاعف امكانپذير است. در نتيجه، پايگاههاى اسلامى ترجيح مىدهند كه از دريافت چنين فايلهايى جهت درج در پايگاه صرف نظر نمايند.
ناقص بودن فايل مقالات و وجود غلطهاى تايپى
مديريت ضعيف در مراحل توليد و نگهدارى فايلهاى الكترونيكى مجلات سبب مىشود، در موارد متعددى فايلهاى شمارگان مجلات همواره با دو مشكل اساسى مواجه باشد: اول، ناقص بودن مطالب همچون نداشتن فهرست، نداشتن نام نويسنده، مترجم و يا عنوان مقالات و همچنين حذف شدن پاورقىها، و دوم، داشتن غلطهاى متنى و اشتباهات تايپى. اين امر باعث مىشود دريافتكنندگان مجلات، يا با صرف وقت زياد اين دو مشكل را مرتفع سازند و يا آن را با همان كيفيت بر روى فضاى اينترنتى درج نمايند. صورت اول، مستلزم درج مجله با تأخير فراوان است و صورت دوم، مستلزم اطلاعرسانى ناقص و پايين آمدن كيفيت محتوا و عدم برخوردارى از اتقان لازم در متن است. بديهى است كه هر دو امر يادشده، ضرر و خسارتى بزرگ در امر اطلاعرسانى علوم اسلامى به شمار مىآيد.
اكتفا به فهرست و چكيده مطالب
گرچه در عرصه اطلاعرسانى نوين، استفاده از فهرست و چكيده مطالب كتب و نشريات امرى طبيعى و رايج است و درصدى از كاربران اين گونه پايگاهها، صرفاً به دنبال اين دست از اطلاعات طبقهبندى شده هستند، ولى بايد اذعان داشت كه در سطح وسيع براى همه كاربران چنين اطلاعاتى مفيد و كارگشا نخواهد بود.
مىتوان گفت كه اين نوع اطلاعرسانى در حدّ و اندازه خودش؛ مثلاً در چند پايگاه مهم كشورى همچون بانكهاى مهم اطلاعرسانى نشريات كشور، آن هم تحت عنوان يكى از خدمات اطلاعرسانى به كاربران، كارى منطقى و مطلوب به نظر مىرسد؛ در حالى كه اگر سياستگذارى و جهتگيرى بيشتر پايگاههاى اسلامى در بخش نشريات به سمت ارائه خلاصه مقالات، چكيده مطالب و اكتفا نمودن به فهرست عناوين باشد، فناورى اطلاعات قطعاً در اين عرصه با چالش جدى كمبود محتوا مواجه خواهد شد و خسارت جبرانناپذيرى خواهد ديد. و معمول كاربران جز صرف وقت و هزينه، چيزى عايدشان نخواهد شد.
ب- چالشهاى پردازش محتوا
جستجو (Search)
يكى از برجستهترين ويژگىهاى فناورى اطلاعات در عرصه نشريات و كتب، جستجوى متنوع در متن است. كاربر از اين راه مىتواند در كمترين زمان به انبوهى از مطالب مورد نياز خود دست يابد. هرچه انواع فيلدهاى جستجو در طراحى پايگاه در بخش جستجوى ساده و پيشرفته بيشتر، در نظر گرفته شود، سرعت اطلاعرسانى و ميزان بهرهورى از پايگاه نيز بالاتر خواهد رفت. متأسفانه مشكلى كه پايگاههاى اسلامى به خصوص در بخش مجلات اسلامى با آن روبهرو هستند و كاربران و محققان از آن رنج مىبرند، فقدان موتور جستجو در فيلدهاى اساسى از قبيل: «جستجو در نام پديدآورندگان»، «جستجوى واژهاى و عبارتى»، «جستجو در انواع مطالب، مانند: جستجو در مقاله، گزارش و مصاحبه»، «جستجو براساس تاريخ چاپ نشريه»، «جستجو در يك عنوان بخصوص» و بالاخره «جستجو در مجلاتى با موضوع واحد» مىباشد. به نظر مىرسد كه سرمايهگذارى پايگاههاى نشريات اسلامى در اين زمينه، يكى از اولويتهاى اساسى و مهم است كه بايد به آن توجه نمود.
نمايه
نمايه موضوعات، از جمله خدمات فناورى اطلاعات به شمار مىآيد كه به امر اطلاعرسانى شتاب و سرعت خاص مىبخشد. كاربران با استفاده از درختوارههايى كه به صورت استاتيك روى صفحه نمايشگر رايانه نمايش داده مىشود، با پيمودن مسير دلخواه و گذر از شاخههاى اصلى، بهراحتى و در كمترين زمان به مطلب مورد علاقه خود خواهند رسيد و مجموعهاى از مطالب و مقالات را در آخرين شاخه انتخاب شده مطالعه خواهند نمود؛ به عنوان مثال، براى مطالعه مقالاتى در زمينه «كاتبان وحى» كافى است كه در بخش نمايه موضوعات، در قسمت «قرآن» روى شاخه اصلى «علوم قرآنى» كليك كرده، آنگاه با انتخاب موضوع «وحى» و انتخاب زيرگزينه «كاتبان وحى» مطلب مورد علاقه را فراخوانى نمود.
پايگاههاى اسلامى كه به امر ارائه نشريات اسلامى همت گماردهاند، يكى از بهترين خدماتى كه بايد براى ارائه به كاربران و محققان علوم اسلامى در دستور كار خود قرار دهند، ايجاد نمايه موضوعات يا درختواره موضوعات است. بر اين اساس، انبوهى از مطالب مجلات، دستهبندى و طبقهبندى شده و در قالب عناوين اصلى، زير شاخههاى فرعى ارائه مىشود.
متأسفانه در شرايط كنونى، اين گونه پايگاهها به ارائه چنين خدماتى به كاربران خود اقدام ننمودهاند و كاربران براى يافتن مطالب مورد علاقه خويش چه بسا به روشهاى سنتى، مانند مطالعه فهرست هر مجله روى مىآورند.
مجلات تمام متن و تمام تصوير (Full Image)
از جمله مشكلاتى كه پايگاههاى اسلامى در ارائه مجلات با آن روبهرو هستند، عدم توانايى در ارائه گرافيك مجلات، مانند فايلهاى PDF همراه با فايل متنى همچون html است؛ چرا كه مجلات نيز همانند ساير رسانهها، مجموعهاى از مطالب علمى و سودمند در قالبهاى متفاوت هستند و جدا نمودن هر كدام از ديگرى، دور ماندن از رسالت اين رسانه قلمداد مىشود.
واقعيتى كه امروزه ما شاهد آن هستيم، اين است كه تعدادى از پايگاهها اقدام به ارائه فايل تصويرى مجلات كردهاند و در نتيجه، كاربر از امكانات وسيع فايلهاى متنى مانند فايل html محروم خواهد ماند. از طرف ديگر، شمارى از پايگاههاى اسلامى به ارائه فايلهاى متنى مجلات اقدام نمودهاند و مجلات بدون رنگآميزى، تصاوير جذاب، گرافيك مجله و صفحات صفحهآرايى شده ارائه گرديدهاند و حال آنكه اين گونه پايگاهها براى نزديك شدن به اهداف مقدس خود كه همان جذب و هدايت گستره عظيمى از اقشار جامعه است، مىبايست تلاش خود را در اين جهت مضاعف كرده، به ارائه مجلات به صورت تمام متن و تمام تصوير اقدام نمايند. در غير اين صورت، علاقه جوانان و نوجوانان به سركشى از اين گونه پايگاهها و مطالعه مجلات اسلامى، دور از انتظار نخواهد بود.
ج - چالشهاى نشر محتوا
بحران شمارگان
چاپ و نشر نامناسب و نامنظم، يكى از قديمىترين و عمومىترين مشكل مطبوعات به خصوص نشريات دينى بوده و هست. آنچه مشتريان و متوليان اين گونه نشريات همواره از آن رنج بردهاند، انتشار نامنظم و به عبارتى بحران شمارگان مجله است. كمتر نشريهاى با اين خصوصيت يافت مىشود كه بر اساس دوره انتشار، در موعد مقرر چاپ گردد و بهدست خوانندگان رسيده باشد. چاپ دو شماره در يك مجله، تأخير چند ماهه و يا تأخير دو فصل از سال، از موارد رايج و اتفاقات شايعى است كه در عرصه مطبوعات به چشم مىخورد. اين مشكل اگر چه در عرصه چاپ و نشر مجلات در حد خودش بزرگ و غير قابل بخشش است، اما در عرصه فناورى اطلاعات كه موضوع آن انتقال اطلاعات با ويژگى سرعت، دقت و روزآمدى است، صد چندان رخ مىنمايد. اگر ويژگى برجسته فناورى اطلاعات در سرعت و شتاب آن است، پس تأخير چند ماهه و حتى چند فصل از سال در مورد مجلات هيچگونه توجيهى نخواهد داشت، متأسفانه همواره پايگاههاى اسلامى در اين بخش با اين مشكل اساسى روبهرو هستند!
عدم روزآمدى
از جمله مزايايى كه امروزه براى مجلات الكترونيكى بيان مىكنند، اين است كه اين گونه مجلات، سريعتر از نسخه چاپى آن منتشر مىشوند و در اختيار خوانندگان خود قرار مىگيرند و اين امر، توقع و انتظار بى جايى هم نيست؛ چرا كه اساس فناورى اطلاعات برپايه سرعت و دقت در انتقال اطلاعات است. متأسفانه دلايل گوناگون از جمله: ضعف مديريت، عدم استفاده بهينه از امكانات و كمبود بودجه اين گونه پايگاهها، سبب شده تا علاوه بر مشكل بحران شمارگان، مشكل ديگرى نيز بر نشر الكترونيكى مجلات افزوده شود و آن، روزآمد نبودن درج اطلاعات در پايگاه است. چه بسيار مجلاتى كه از تاريخ چاپ و نشر آن ماهها گذشته و براى قرار گرفتن روى پايگاه به زمان طولانى نيازمند است!! به نظر مىرسد كه مشكل بحران شمارگان و عدم روزآمدى از عمده اشكالات نشريات الكترونيكى است كه بى رغبتى و عدم تمايل بسيارى از محققان علوم اسلامى را به استفاده از اين مجلات باعث شده و هر روز از شور و اشتياق كاربران كاسته مىشود. اميد است متوليان امر توجه ويژهاى براى رفع اين امر مشكل مهم مبذول دارند.
بحران بايگانى
از جمله مشكلاتى كه در زمينه نشر الكترونيكى مجلات اسلامى وجود دارد، ناقص بودن بايگانى مجلات است. صاحبان نشريات در مواردى به دليل ناآشنا بودن در چگونگى نگهدارى فايلهاى الكترونيكى، به طور كلى فايل اصلى (فايل مادر) را از دست مىدهند و خود نيز براى ارائه فايل دچار مشكل مىشوند. اين مشكلات از آنجا ناشى مىشود كه فايل الكترونيكى را فقط به صورت تكنسخه در رايانه، ديسكت و يا سىدى نگهدارى مىكنند. در اين حالت، كافى است كه با كوچكترين حادثه مانند ويروسى شدن رايانه يا ضربه خوردن ديسكت، تنها فايل ذخيره شده از بين برود.
هر روزه مجلات با اين اتفاق ساده و در نوع خود بسيار مهم و مشكلزا، روبهرو هستند. نتيجه اين سوء تدبير آن است كه معمولاً بايگانى شمارگان نشريات الكترونيكى ناقص باشد و كاربران از مطالعه آنها محروم مىمانند؛ در حالى كه با رعايت كردن اصول اوليه نگهدارى فايلهاى الكترونيكى از قبيل كپى نمودن در چند رايانه و تهيه نسخه پشتيبان، بهراحتى مىتوان از بروز چنين حوادثى جلوگيرى كرد.
زيرپا گذاشتن حقوق مالكيت معنوى
مشكلى كه در عرصه فناورى اطلاعات در كشور ما به طور فراگير وجود دارد، زير پا گذاشتن حقوق مالكيت معنوى و عدم استفاده از قانون كپىرايت در همه عرصهها و زمينههاست كه به گونهاى فناورى اطلاعات را با چالش و بحران جدّى مواجه ساخته است.
از جمله، در زمينه نشريات الكترونيكى اين معضل به چشم مىخورد. هماكنون تعدادى از پايگاههاى اسلامى به ارائه مجلات تخصصى و غير تخصصى اسلامى اقدام نمودهاند كه با كمى دقت در شكل و محتواى آن بهراحتى مىتوان تشخيص داد كه اين مجلات از پايگاهى ديگر كپى شده است!!
به عنوان نمونه، مجله «كلام اسلامى» در شمار مجلاتى است كه تعدادى از شمارگان آن در پايگاه حوزه (howzah.net) ارائه شده است. و از آنجايى كه اين مجله به توليد فايل با نرمافزار Apple مبادرت ورزيده و امكان تبديل آن به محيط يArabic winي و سپس تبديل به فايل يhtmlي وجود نداشته، دريافت فايل متوقف گرديده است.
هماكنون نيز تعدادى از پايگاههاى اسلامى كه به ارائه مجله «كلام اسلامى» اقدام نمودهاند، دقيقاً همان شمارگان محدود «پايگاه حوزه» را روى پايگاه خود درج نمودهاند. اين معضل در سطح كلان، يعنى عدم رشد و توسعه در امر فناورى اطلاعات، در جا زدن در يك نقطه با صرف هزينههاى زياد و بهكارگيرى نيروى انسانى. و اين خود، خسارت بزرگى است كه بر پيكره پايگاههاى اسلامى وارد مىشود.
دو مشكل ديگر:
در اين بخش، لازم است دو مشكل مهم و اساسى نشريات الكترونيكى علوم اسلامى را متذكر شويم. به اميد اينكه قدمهاى مثبتى براى رفع آن برداشته شود.
1. شناخت نادرست از اينترنت
هنوز در كشور ما بسيارى از توانمندىها و ابعاد واقعى فناورى اطلاعات به درستى شناخته نشده است. ناشناخته بودن اين فناورى، متأسفانه دامنگير مراكز پژوهشى و مؤسسات فرهنگى نيز شده است. بررسىهاى موجود نشان مىدهد كه پايين بودن سطح آموزشى، علت بروز اين پديده منفى است. از آثار سوء اين بىخبرى در عرصه فناورى اطلاعات، آن است كه هماكنون برخى از مدير مسئولان و يا سردبيران و به طور كلى متوليان مجلات بر اين باورند كه حضور در عرصه پايگاههاى اسلامى به طور خصوص و يا در شبكه جهانى اينترنت به طور عموم، نه تنها ضرورى نيست، بلكه براى ادامه كار مطبوعاتى مضر نيز هست!! تنها دليلى كه در اين زمينه مطرح مىشود، آن است كه حضور فعال مجلات در پايگاههاى اينترنت به صورت روزآمد و بهرهبردارى كاربران از محتواى مجلات به طور رايگان، به كاهش (فروش مجله) مىانجامد و اين امر رابطه مستقيم با كاهش درآمد اين مؤسسات دارد.!!
حال، در مواردى كه ادامه تلاش فعاليت اين گونه نشريات به كسب درآمد از اين راه (فروش مجله) باشد، طبيعى است كه از حضور در عرصه شبكه جهانى اينترنت پرهيز مىكنند و اين تفكر اگر چه با گسترش فرهنگ اينترنت در جامعه رو به كاهش است، ولى متأسفانه هنوز بر مجلات علوم اسلامى سايه افكنده است؛ در حالى كه تجربه چند ساله كار مطبوعاتى بهخصوص در عرصه فناورى اطلاعات، نشان مىدهد كه ارائه مجلات و حتى كتب در شبكه جهانى اينترنت، نه تنها به كاهش درآمد اين گونه مراكز و مؤسسات منجر نمىشود، بلكه به جهت تبليغ گستردهاى كه در راستاى معرفى اين گونه نشريات به عمل مىآيد، فروش اين نوع مجلات مسير رو به رشدى را طى مىكند.
از اينرو، امروزه بر خلاف تفكر قديمى، تعدادى از صاحبان مجلات، علاقهمند هستند كه حتى قبل از توزيع و نشر شماره جديد مجله خود، بر روى شبكه اينترنت و پايگاههاى اسلامى درج گردد.
به نظر مىرسد براى تغيير اين ديدگاه بايد جايگاه و نقش اينترنت در زمينه اطلاعرسانى علوم اسلامى براى صاحبان مطبوعات روشن شود.
2. كاربران محدود
نشريات اسلامى چون در موضوع خاص؛ يعنى علوم و معارف اسلامى منتشر مىشوند، طبعاً، مخاطبان خاص دارند. اين موضوع، از جهاتى هم مثبت است و هم منفى. از آن جهت كه مخاطبان خاص؛ يعنى محققان حوزوى و دانشگاهى و به طور كلى قشر تحصيل كرده جامعه، رابطهاى خاص، هدفمند و منطقى با اين بخش از پايگاههاى اسلامى برقرار مىكنند، امرى بسيار پسنديده و مايه بسى افتخار براى متوليان اين گونه پايگاههاى اينترنتى است كه با هدف ارائه خدمت به اين قشر فهيم جامعه تلاش مىكنند.
ولى از نگاه ديگر ناتوانى پايگاههاى اسلامى در جذب اقشار مختلف جامعه بهخصوص قشر جوان و نوجوان، نسبت به سركشى به مجلات اينترنتى علوم اسلامى و عدم تمايل و بى رغبتى عامه مردم در استفاده بهينه از اين بخش از پايگاههاى اسلامى، امرى ناپسند و جاى بسى تأمل است.
چرا مطبوعات اسلامى كه با قيد «دين» و به عبارتى ديگر «اسلام»، با هدف تنوير افكار عمومى جامعه نسبت به معارف والاى اسلامى منتشر مىشود، فقط قشر بهخصوصى از طبقات جامعه را آن هم در محدوده بسيار كوچك پوشش داده است. و در سطح كشور و شهرستانها توزيع نامناسبى دارد؛ چنان كه بسيارى از نشريات اسلامى فقط در قم و تهران و چند مركز استان مهم توزيع مىشود. همين بىخبرى عمومى از اين گونه مجلات، بر عدم رغبت و ناآگاهى كاربران پايگاههاى اينترنتى از وجود يا محتواى چنين مجلاتى، تأثير مستقيم دارد.
معرفى چند پايگاه نشريات اسلامى
اينك به منظور آشنايى خوانندگان محترم با بانكهاى اطلاعرسانى نشريات اسلامى و پى بردن به پارهاى از مشكلات مطرح شده در اين مقاله، تعدادى از اين پايگاهها به صورت مختصر معرفى مىگردد:
پايگاه مجلات نور www.noormags.com
اين پايگاه توسط مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى و با توجه به اهميت مجلات و اطلاعرسانى در زمينه علوم اسلامى، و نيز با نظر به چالشهاى جدى كه در اين نوشتار به اهمّ آنها اشاره گرديد، در شعبان ماه 1426 ه.ق كار خود را آغاز نموده است.
هدف اين پايگاه، اطلاعرسانى جامع و كامل در زمينه نشريات تخصصى و جبران كاستىها و ضعفهاى موجود در عرصه نشريات الكترونيكى است. معرفى ويژگىهاى برجسته اين پايگاه و بررسى قسمتهاى مختلف آن، نيازمند بحث مبسوط و جامعى است كه مجال ارائه آن در اين مقاله نيست.
پايگاه حوزه www.hawzah.net
مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى همچنين به منظور ارائه مقالات تخصصى و نيمه تخصصى نشريات، بخش مجلات را در پايگاه اينترنتى حوزه در معرض استفاده كاربران قرار داده است. هماكنون، اين بخش به يكى از مهمترين بانكهاى اطلاعرسانى نشريات علوم اسلامى در كشور تبديل شده است. بخش مجلات اين پايگاه با ارائه 70 عنوان نشريه همراه با بايگانى مجلات شامل 2000 نسخه تمام متن، از جمله پايگاههاى نادرى است كه به ارائه انبوهى از عناوين مجلات به صورت تمام متن به همراه جستجو در محتواى مجله اقدام كرده است و نياز گستره و سيعى از محققان را پاسخ گفته است.
شبكه شارح www.shareh.com
پايگاه اينترنتى شارح وابسته به دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم به لحاظ تعداد نسبتاً زياد عناوين مجلات دفتر تبليغات اسلامى، بخشى از اين پايگاه را به مجلات دفتر تبليغات اختصاص داده است. در اين پايگاه علاوه بر ارائه متن بسيارى از مجلات دفتر تعدادى ديگرى از مجلات علوم اسلامى همچون: اقتصاد اسلامى، پژوهش و حوزه و حكومت اسلامى نيز ارائه شده است.
پايگاه پارسا www.islamicdatabank.com
پايگاه پارسا را بايد متكفل ارائه مأخذشناسى مربوط به منابع مختلف، از جمله مجلات دانست. كاربر پس از مشاهده مأخذشناسى هر مقاله مىتواند متن آن را سفارش داده و دريافت كند.
بانك اطلاعات نشريات كشورwww.magiran.com
اين بانك توسط شركت نرمافزارى آفتاب، همزمان با جشنواره مطبوعات در ارديبهشت سال 1380 با هدف ايجاد يك مرجع كارآمد از نشريات كشور در اينترنت راه اندازى شده است. اين پايگاه كمك شايانى به محققان نموده و عناوين متنوع و بعضاً مهجور نشريات را ارائه كرده است.
نشريات ارائه شده در اين پايگاه در 1357 عنوان و در قالب موضوعات كلى از قبيل: ادبيات، علوم پايه، هنر، علوم اسلامى و علوم انسانى مىباشد. تعداد شمارگان موجود در اين بانك تا پايان مرداد ماه سال جارى 12909 نسخه بوده است.
خدمات اين بانك به عبارت است از: امكان فراخوانى مجله از طريق «فهرست الفبايى»، «فهرست موضوعى»، «جستجو در نام نشريه» و نيز قابليت «جستجوى مطلب» به منظور فراخوانى مطالب مورد نياز از مجلات.
در اين پايگاه، فهرست تمامى شمارگان مجلات، و همچنين «شناسنامه مجله» و «طرح روى جلد» در اختيار كاربران قرار مىگيرد، اما ارائه محتواى نشريات، بر اساس نوع اشتراك و اجازه صاحبان مجلات صورت مىگيرد. از اينرو، در اين قسمت فقط متن تعداد معدودى از مجلات نمايش داده مىشود.
بانك اطلاعات نشريات كشور (ايران) www.nashriat.net
اين بانك نيز با هدف ارائه مطبوعات در شبكه جهانى اينترنت راهاندازى شده است. مجلات ارائه شده، در قالب پنج عنوان اصلى است كه عبارتاند از: اجتماعى، ورزشى، خبرى، اقتصادى، علمى و آموزشى. پايگاه مزبور نيز به ارائه محتواى تعداد اندكى از نشريات اقدام كرده و به نمايش شناسنامه و معرفى مجله اكتفا نموده است.
كتابخانه منطقهاى علوم و تكنولوژى www.srlst.com
اين بانك به وزارت علوم، تحقيقات و فناورى وابسته است كه در سال 1370 به منظور اشاعه اطلاعات و ارائه خدمات كتابشناختى مرجع و همچنين ارائه مقالات علمى نشريات در سطح منطقه آسياى ميانه و نيز خاورميانه با دو زبان فارسى و انگليسى آغاز به كار كرده است.
از جمله خدماتى كه اين بانك ارائه مىدهد، بخش نشريات است. در اين بخش، نشريات فارسى در دو بخش فارسى و انگليسى در گزينههاى مختلف ارائه شده است. در بخش فارسى، 958 عنوان نشريه در موضوعات متعدد به همراه بايگانى مجلات عرضه گرديده است. از ويژگىهاى اين بانك آن است كه مجموعهاى عظيم از مقالات نشريات را از طريق پرداخت هزينه در اختيار مشتركان قرار مىدهد؛ به عبارتى روشنتر، اين پايگاه به نوعى فهرست راهنماى عظيمى از مقالات فارسى و انگليسى نشريات به شمار مىآيد.
پايگاه مجلات و مقالات علمى ايران www.ismage.com
اين پايگاه توسط شركت دو نارسانه، با چند زبان از جمله زبان فارسى، با هدف ارائه مجلات در اينترنت راهاندازى گرديده است. در بخش مجلات اين پايگاه، خدماتى از قبيل: فهرست مطالب، چكيدهها، متن كامل مقالات، قابليتهاى جستجوى موضوعى، جستجوى نام و كلمات كليدى به كاربران عرضه شده است.
