نور الفقاهة 3 فرهنگ لفظى و موضوعى دروس فقهى و اصولى حوزه علميه
نویسنده
علی نعیم الدین خانی
بازدید
132
تاریخ انتشار
1384-12-14
فایل مطلب
متن مقاله
در اين نرمافزار، متن كامل 6 عنوان كتاب در زمينه فقه و اصول از دروس حوزه علميه در 33 جلد به همراه متن 6 عنوان فرهنگ اصطلاحات فقه و اصول در 8 جلد قابل دستيابى است. ارائه بيش از 22173 كليدواژه، 84709 نمايه تركيبى، به همراه 68382 موضوع برداشت شده از كتب برنامه به همراه توضيح 10008 واژه و اصطلاح فقهى و اصولى بر اساس 6 مأخذ معتبر به محقق امكان مىدهد كه به مفاهيم كاربردى در حوزه فقه و اصول دست يابد و پژوهش خويش را به گونهاى شايسته سامان بخشد. كاربر مىتواند به جست و جو در متن و عناوين ابواب كتب بپردازد و با تركيب ريشهها، كليدواژهها و نمايهها حوزه تحقيق خود را در حوزه موضوعات فقهى گسترش دهد. ارجاع اصطلاحات همارز در نظام مترادفات، تفكيك اصطلاحات چند معنايى در نظام مشتركات، ارائه فهرست مفاهيم وابسته در نظام مرتبطات و نيز دستيابى به دو محيط مستقل كاربرى، از امكانات مفيدى است كه در اين برنامه فقهى ارائه شده است.
محتواى برنامه كتابهاى موجود در نور الفقاهة 3 شامل عناوين ذيل است: الف. متون اصلى 1. فرائد الاصول، 2 جلد، شيخ مرتضى انصارى (متوفاى 1281 ه .ق). اين اثر يكى از مهمترين كتب درسى حوزههاى علميه در زمينه اصول فقه است كه تا به حال شروح و تعليقههاى بسيارى بر آن نگاشته شده است. 2. كفاية الاصول، 1 جلد، آخوند ملا محمد كاظم خراسانى (1255 - 1329 ه .ق). اين كتاب يك دوره كامل علم اصول فقه است كه با عباراتى مختصر و موجز به ارائه دقيق و علمى مباحث اين علم پرداخته است. 3. الروضة البهية فى شرح اللمعة الدمشقية، 10 جلد، شهيد ثانى (متوفاى 966 ه .ق). اثر يادشده از بهترين شروح موجود بر كتاب اللمعة الدمشقية تأليف شهيد اوّل است كه دربردارنده يك دوره نيمه استدلالى فقه اماميه است و به واقع، از بهترين شروح مزجى فقه شيعه به شمار مىرود. 4. كتاب المكاسب، 3 جلد، شيخ مرتضى انصارى (متوفاى 1281 ه .ق). مكاسب كه در زمره كتب فقه استدلالى محسوب مى گردد، از آثار مهم اين فقيه بنام شيعى است. 5. العروة الوثقى، 2 جلد، سيد محمد كاظم طباطبائى يزدى. اين كتاب از جمله آثارى است كه با نگاهى دقيق و موشكافانه مسائل فقهى را عرضه داشته است و از جايگاهى والا در ميان كتب فقهى برخوردار است. 6. مستمسك العروة الوثقى، 14 جلد، سيد محسن طباطبائى حكيم. اثر مزبور كه يكى از مهمترين متون فتوايى فقه شيعه را دربردارد، نقش بهسزايى در پژوهشهاى فقهى ايفا مىكند. ب. فرهنگ اصطلاحات 1. الحدود و الحقائق، 1 جلد، على بن حسين موسوى شريف مرتضى. 2. المصطلحات الفقهية، 1 جلد، ميرزا على مشكينى. 3. القاموس الفقهى لغةً و اصطلاحاً، 1 جلد، ابو حبيب سعدى. 4. الاصطلاحات الفقهية فى الرسائل العملية، 1 جلد، ياسين عيسى. 5. معجم المصطلحات و الالفاظ الفقهية، 3 جلد، عبد الرحمان محمود. 6. اصطلاحات الاصول، 1 جلد، ميرزا على مشكينى ج - لغتنامه 1. كتاب العين، 8 جلد، خليل بن احمد فراهيدى. 2. لسان العرب، 15 جلد، ابن منظور. 3. مجمع البحرين، 6 جلد، فخرالدين طريحى.
امكانات برنامه قابليتهاى اصلى اين برنامه در دو معجم لفظى و موضوعى ارائه شده است: الف) معجم موضوعى معجم موضوعى، مشتمل بر امكانات متعددى است كه در بخشهاى گوناگون برنامه قابل دستيابى هستند. اين امكانات عبارتاند از: 1. كليدواژه بخش كليدواژه، شامل دو قسمت كليدواژه و ريشه است. در قسمت «كليدواژه»، فهرست كليدواژهها شامل كليدواژههاى اصلى، مترادفات و الفاظ مشترك فعال است و از چهار طريق ترتيب الفبايى، تعداد نمايه، تعداد موضوعات و مراحلِ وصول از كليدواژه به موضوع قابل تنظيم است. قابليت مرتبط محض، از ديگر امكانات اين قسمتاست كه به وسيله آن، مجموع مرتبطات يك واژه به فهرست كليدواژههاى اصلى اضافه مىشود. ضمن اينكه طريق گزينه پنجره مرتبطات مىتوان كليدواژههاى اصلى مرتبط با كليدواژه جارى را در پنجرههاى جداگانه مشاهده كرد. يكى از راههاى گسترده كردن محدوده پاسخها در هنگام تحقيق، جست و جو از طريق كليدواژههاى همخانواده است. با استفاده از امكانات موجود در قسمت »ريشه» مىتوان به تمامى كليدواژههاى مشتق دسترسى پيدا كرد و جوابهاى مربوط به آن را مشاهده نمود. به منظور بالا بردن سرعت قابليت تركيب بين ريشهها، كليدواژههاى اَعلام اشخاص و كتب نيز به فهرست ريشهها افزوده شدهاند. 2. نمايه بخش نمايه داراى دو قسمت اصلى با كارايىهاى متفاوت است؛ در قسمت «نمايه»، فهرستى از نمايه به ترتيب الفبايى ارائه شده است كه به وسيله برگه «فهرست منتخب» مىتوان فهرستى از نمايههاى دلخواه را فراهم ساخت و تحقيقات خود را در مورد آنها سامان بخشيد. اما در قسمت «كلمات نمايه»، فهرستى از كلمات تشكيل دهنده نمايهها مشاهده مىشود كه به ترتيب حروف الفبا چيده شدهاند و مىتوان آنها را بر مبناى تعداد نمايهها مرتب كرد و با انتخاب هر نمايه، به نمايه يا نمايههاى مرتبط با آن نيز دست يافت. 3. موضوع اين بخش نيز داراى دو قسمت اصلى است؛ در قسمت »موضوع»، موضوعات كتاب انتخابى به ترتيب حروف الفباى عربى يا براساس تعداد فيشهاى هر موضوع فهرست شدهاند. فيشهاى موجود، طبق موضوع به پنج دسته، عادى، خطوط كلى، مطالب كليدى، استنباطات و استطراديات تقسيم شده است. برگه «فهرست منتخب» نيز امكان تهيه فهرستى از موضوعات با ويژگيهاى مورد نظر را در اختيار كاربر مىنهد. اما در قسمت «كلمات موضوع»، فهرستى از كلمات تشكيل دهنده موضوعات فيشها قابل دستيابى است. در حالت اوّليه، اين فهرست به ترتيب حروف الفبا مرتب گرديده و در آن، امكان چينش كلمات براساس تعداد موضوعهاى هر كلمه وجود دارد. 4. نشانى در اين بخش، فهرستى از فيشهاى تحقيقاتى به همراه شماره، عنوان، عناوين سرفصل و نشانى هر فيش قابل مشاهده است. ضمن اينكه فهرست نمايهها و كليدواژههاى هر فيش به طور جداگانه در دسترس پژوهشگر قرار دارد. ويژگى ديگرى كه در بخش نشانى ارائه شده، امكان انتقال به بخش «پژوهش» و دستيابى به متن مربوط به فيش جارى است. كه در آنجا مىتوان از امكاناتى چون: پاسخ بعدى، پاسخ قبلى و نمايش كتاب انتخابى نيز بهرهمند گرديد. 5. پژوهش اين بخش، جهت به سامان رساندن تحقيقات در قسمتهاى مختلف برنامه، در نظر گرفته شده است. از اينرو، از جمله كاربردىترين و مهمترين قابليتهاى برنامه به شمار مىآيد. گفتنى است در ديگر بخشهاى اصلى، يعنى كليدواژه، نمايه، موضوع، نشانى، نمايش و جست و جو گزينههاى متعددى، مانند كليدواژه، نمايه، موضوع، نشانى و متن گنجانده شده كه از طريق آنها مىتوان به بخش پژوهش منتقل شد و روند تحقيقات را در آنجا ادامه داد. ب. معجم لفظى امكانات معجم لفظى اين لوح فشرده عبارت است از: نمايش، جست و جو و فرهنگنامه. 1. نمايش فهرستى از مجلدات كتاب انتخابى به همراه متن كتاب، در اين بخش عرضه گرديده است و كاربر مىتواند از قابليت گزينش، جلد و صفحه مورد نظر از راههاى مختلف بهرهمند شود؛ به طورى كه با انتخاب شماره جلد دلخواه به ابتداى آن جلد كتاب منتقل مىگردد و با درج صفحه مورد نظر، متن نمايش به اوّل همان صفحه از جلد جارى انتقال مىيابد. از قابليتهاى ديگر اين بخش، تطبيق فهرست با متن انتخابى است كه مشاهده عنوان باب و فصل و متن پژوهشى را امكانپذير مىسازد. به منظور انجام پژوهشهاى تطبيقى و مقايسه مباحث مختلف با يكديگر، امكان مطالعه همزمان دو متن از يك مجلد و يا مطالب دو مجلد متفاوت از يك كتاب، در برنامه پيشبينى شده است كه از جمله ويژگىهاى مهمّ بخش نمايش به شمار مىرود. 2. جست و جو: از ويژگىهاى كاربردى اين بخش، جستجو در متن يا جستوجو در عناوين، فصلها و ابواب كتاب انتخابى است. هنگامى كه «جست و جو در متن» فعال باشد، فهرست كلمات متن كتاب به صورت الفبايى در دسترس قرار مىگيرد و مىتوان به كاوش در متن كتاب جارى پرداخت و چنانچه «جست و جو در فهرست» فعال باشد، عمليات جست و جو فقط در عناوين كتاب انتخابى انجام مىشود. همچنين امكانات ويژهاى جهت فهرستسازى و انجام عمليات گوناگون در فهرستهاى ايجاد شده، در برنامه عرضه گرديده است. با استفاده از اين قابليت پيشرفته مىتوان فهرستهاى پويا و متنوعى از كلمات را به شكلهاى مختلف تهيه كرده و آنگاه آنها را در متن جارى برنامه جست و جو نمود يا با يكديگر تركيب ساخت و پژوهشهاى نوينى را به انجام رساند. 3. فرهنگنامه 3/1. فرهنگ اصطلاحات: به منظور آشنايى كاربر با اصطلاحات فقه و اصول، فهرستى از فرهنگ اصطلاحات اين دو علم به همراه شرح كوتاهى درباره هر يك از آنها، در اين قسمت ارائه شده است. ضمن اينكه همزمان با نمايش شرح هر اصطلاح، نام و نشانى مأخذى كه شرح جارى در آن نقل شده نيز مشخص مىگردد. 3/2. فرهنگ لغات: در اين برنامه، سه لغتنامه معتبر: العين، لسان العرب و مجمع البحرين جهت فهم معانى لغات دشوار گنجانده شده است. «فرهنگ لغات» داراى دو قسمت «ريشه» و «مشتق» با كارايىهاى متفاوت، اما مرتبط به يكديگر است. ج. امكانات پژوهشى ابزارهاى پژوهشى متنوعى، همچون علامتگذارى در متن جهت علامت گذاشتن در جاهاى مختلف متن به منظور مراجعات بعدى، نمايه بر متن براى قرار دادن نمايه يا عنوان خاص براى متن مورد مطالعه و مراجعه دوباره در صورت لزوم، رنگى كردن متن به منظور رنگى كردن متن مورد نظر و ايجاد زمينههاى مختلف به رنگهاى دلخواه و انتخاب عنوان براى هر رنگ و نيز انتقال متن انتخابى به دفترچه يادداشت، حاشيهنويسى جهت درج ديدگاهها و نكتههاى مهم كاربر و دستيابى آسان به آنها در صورت نياز، همگى از قابليتهاى كارآمد پژوهشى به شمار مىروند كه كاربر را در استفاده بهتر از برنامه يارى مىرسانند. از ديگر امكانات پژوهشى اين برنامه، دستيابى به گزينه پژوهش فعّال در بخشهاى مختلف معجم لفظى برنامه است. در صورتى كه كاربر هنگام ملاحظه متن، نيازمند مراجعه به قسمت ديگر، همچون نمايش، جست و جو، فرهنگ لغات يا فرهنگ اصطلاحات باشد، مىتواند از اين قابليت استفاده كند. د. ساير امكانات کاربر به وسيله امكان «كتابشناسى» مىتواندبه فهرست كتب برنامه دست يابد كه با گزينش هر عنوان كتاب، مطالبى چند درباره كتاب انتخابى دراختيار كاربر قرار خواهد گرفت. به وسيله قابليت «زندگىنامه مؤلفان»، فهرست نام نويسندگان ارائه شده كه با انتخاب اسم هر مؤلف، افزون بر اينكه نام كتاب يا كتابهاى وى كه در برنامه موجود است، مشاهده مىشود، نوشتارى نيز در مورد شرح حال او در معرض مطالعه قرار مىگيرد. در تمام صفحات برنامه، امكان ذخيرهسازى متن و ويرايش آن در قسمت يادداشت وجود دارد و پژوهشگر مىتواند از امكان انتقال متن از صفحه يادداشت به محيط MS-Word و بر عكس بهرهمند شود. قسمت يادداشت، به كاربر امكان مىدهد كه به ويرايش مطالب و ذخيره آنها با فرمتهاى گوناگون بپردازد. در اين قسمت، امكانات متنوعى جهت ساماندهى حاصل تحقيق در دسترس قرار دارد. به منظور چاپ مطالب مورد نظر مىتوان از گزينه چاپ استفاده كرد و از قابليتهاى متعدد آن جهت چاپ متون و فهرستها بهره لازم را برد. به كمك گزينه راهنما كه در تمامى قسمتهاى برنامه ارائه شده، مىتوان توضيحاتى چند را در خصوص آشنايى بيشتر با قسمت مورد نظر به دست آورد. به منظور تسهيل در استفاده از برنامه، 7 نوع صفحه كليد رايج در اختيار كاربر قرار دارد و امكان تغيير قلم نمايش در قسمتهاى مختلف نيز براى او فراهم است. همچنين به وسيله امكان تحقيقات مىتوان مسيرى را براى ضبط تحقيقات شخصى معين كرد و از قابليتهاى گوناگون آن بهرهمند شد. ضمايم برنامه ويرايشگر فارسى و لاتين نورنگار و برنامه مبدّل نور از ضمايم موجود در اين نرمافزار است.
