فصل نامه اطلاع رسانی وآموزشی و مطالعات رایانه ای علوم اسلامی

اهميت مجلات در پايگاه‏هاى اسلامى
كشورهايى كه در عرصه فناورى اطلاعات، به توليد وسيع و سريع اطلاعات مبادرت ورزيده‏اند، به راحتى جوامعى را كه از اين اطلاعات استفاده مى‏كنند، تحت تاثير آرمان‏ها، ايده‏ها، عقايد و حتى رفتارهاى فردى و اجتماعى خود قرار داده، از اين طريق، نه تنها هدايت افكار و عقايد را به دست گرفته‏اند، بلكه با گسترش شگردهاى وسيع تبليغاتى، بر اقتصاد و شاهراه‏هاى حياتى كشورهاى مصرف‏كننده تسلط يافته‏اند. كسانى كه به توليد، پردازش و نشر اطلاعات پرداخته‏اند، به گونه‏اى صاحبان اصلى قدرت و اقتدار در جهان حاضر به شمار مى‏آيند. اهميت توليد و نشر اطلاعات نيز از همين مسئله آشكار مى‏گردد.
دين اسلام به پشتوانه دو منبع گرانمايه «قرآن» و «عترت»، تنها دين جامع و كاملى است كه براى همه ابعاد مختلف زندگى بشر، و تعالى و تكامل او طرح و برنامه دارد، به همين دليل مى‏تواند در برخورد با اين پديده مهم نقش بسزايى را ايفا نمايد.
اگرچه زمينه‏هاى تبليغ و نشر معارف الهى بسيار است؛ ليكن تبليغ مكتوب چون نشر كتاب و مجله، تاكنون موفقيت چشمگيرى داشته است كه در اين ميان، مجلات علوم انسانى و به خصوص «مجلات تخصصى علوم اسلامى»، با ويژگى‏ها و قابليت‏هاى گاه منحصر به فرد، مى‏تواند به مثابه يكى از بهترين ابزارهاى توليد و اطلاع‏رسانى كارآمد دينى، در پايگاه‏هاى اسلامى به خدمت گرفته شود.
اكنون ديگر بر كسى پوشيده نيست كه مجلات تخصصى علوم انسانى و اسلامى، با انتشار طيف وسيعى از مقالات علمى مورد نياز جامعه، نقش موثرى در امر اطلاع‏رسانى بهنگام و كارآمد آموزه‏هاى دينى دارند.(1)

مجلات الكترونيكى
همزمان با رشد و توسعه سريع شبكه‏هاى اينترنتى در سراسر جهان، تفكر ايجاد »مجله الكترونيك» به سرعت به ثمر نشست؛ به گونه‏اى كه مطابق آمار مؤسسه كتابخانه‏هاى تحقيقاتى (ARL)، تعداد نشريه‏ها و خبرنامه‏هاى الكترونيكى، به ترتيب در سال 1991م، 110 عنوان، و در سال 1996م به 1689 عنوان و در سال 1997م، بيش از 4070 عنوان بالغ گرديد كه 3300 عنوان از طريق وب، 750 عنوان به وسيله پست الكترونيكى و حدود 70 عنوان در محيط گوفر توزيع مى‏شد(2) و روند رو به رشد آن همچنان با سرعت ادامه دارد.
لازم است قبل از بررسى اين موضوع، به معنا و مفهوم «مجله الكترونيك» پرداخت. در اين زمينه اختلاف نظرهايى وجود دارد كه به دو نظر كلى اشاره مى‏شود:
الف. برخى صاحب‏نظران معتقدند كه مجله الكترونيكى، نشريه‏اى است كه به وسيله رسانه‏اى الكترونيكى ايجاد گردد و دستيابى به آن فقط از همين طريق مقدور باشد.
ب. گروهى ديگر تعريف وسيع‏ترى از آن ارائه كرده بر اين عقيده‏اند كه مجله الكترونيكى، نشريه‏اى است كه به صورت الكترونيكى يا به وسيله رايانه، قابل دستيابى باشد(3)، اينترنت خواه در شبكه توليد شده باشد يا به شكل چاپى عرضه شده و نسخه الكترونيكى نسخه دوم آن باشد. بنابراين كليه نشرياتى كه امروزه از طريق پايگاه‏هاى اطلاع‏رسانى، اعم از دينى و غيره و همچنين تخصصى و عمومى، در شبكه اينترنت درج مى‏شوند، مى‏تواند «مجله الكترونيكى» به حساب آيد.

ارائه مجلات در وب
مجلات مختلف، نسبت به نحوه ارائه مجله چاپ شده در اينترنت، روش‏هاى مختلفى را در پيش گرفته‏اند. تنوع و تعدد اين روش‏ها به اهداف صاحبان نشريات و متصديان پايگاه‏هاى اينترنتى مربوط است. به برخى از اين روش‏ها اشاره مى‏شود.
الف. برخى پايگاه ها اقدام به عرضه و معرفى مآخذشناسى مقالات مجلات مى‏كنند. اين پايگاه‏ها در بهترين حالت علاوه بر عناوين مقالات و مشخصات مآخذ، كلمات كليدى و چكيده مقالات را نيز درج كرده‏اند. هدف اين پايگاه‏ها اطلاع رسانى درباره مقالاتى است كه در مجلات منتشر شده است. كاربران پس از آگاهى از وجود اين مجلات، براى دستيابى به محتواى مقالات بايد به كتابخانه‏ها مراجعه نمايند. در اين ميان پايگاه اسلامى، پارسا (www.islamicdatabank.com)را مى‏توان بهترين نمونه براى اين پايگاه ها معرفى نمود.(4)
ب. دسته دوم پايگاه‏هايى است كه متن ديجيتالى مجلات را عرضه كرده‏اند. اين دسته پايگاه‏ها، ضمن ارائه متن، قابليت مهم جست و جو در تمام متن را نيز براى كاربران خود فراهم كرده‏اند كه اين امر بازيابى مطالب از ميان صفحات را تا حد زيادى آسان مى‏كند. علاوه بر اين، عده زيادى از كاربران را از مراجعه به كتابخانه‏ها و مشاهده نسخه‏هاى كاغذى بى نياز مى‏سازد. البته برخى مطالب ممكن است با نسخه چاپى متفاوت باشد يا برخى فرمت‏ها و شكل‏هاى موجود در نسخه چاپى در صفحات وب قابل نمايش نباشد، از اين‏رو برخى كاربران، براى اطمينان بيشتر، ناچار از مراجعه به نسخه چاپى هستند.
پايگاه اطلاع‏رسانى حوزه (www.hawzah.net)بيشترين حجم مجلات تمام متن در زمينه علوم اسلامى را كه در پايگاه‏هاى وب ارائه شده، به خود اختصاص داده است.
ج. دسته سوم پايگاه هايى است كه به جاى استفاده از فايل متنى، تصاوير صفحات مجلات را در پايگاه خود ارائه كرده‏اند. در اين مجلات كاربر، تصويرى از صفحات منتشر شده كاغذى را به صورت ديجيتال مشاهده مى‏كند و هيچ ترديدى در مطابقت تصوير با نسخه چاپى ندارد. به اين ترتيب از مراجعه به كتابخانه‏ها كاملاً بى نياز است. البته در اين گونه پايگاه‏ها ديگر فايل متنى در اختيار كاربر نيست و او نمى‏تواند در تمام متن مجله جست و جو كند.
كتابخانه منطقه‏اى علوم و تكنولوژى شيراز (www.srlst.com)از بهترين نمونه‏هاى موجود در كشور است كه علاوه بر مأخذشناسى مقالات، تصوير صفحات مجله را نيز به صورت اسكن شده در اختيار كاربر قرار مى‏دهد.
د. چهارمين دسته از پايگاه‏ها، مجلات ارائه شده در وب را به صورت تمام متن و تمام تصوير full text & full image درج كرده‏اند. در اين پايگاه‏ها ضمن عرضه متن مجلات و فراهم آوردن امكان جست و جو در متن كامل مقالات، كاربر مى‏تواند با مراجعه به تصوير مجله، از مطابقت متن و نسخه چاپى اطمينان حاصل كند يا اينكه مجله را چنان كه منتشر شده مشاهده نمايد.
پايگاه مجلات تخصصى نور www.noormags.comنخستين پايگاهى است كه با اين روش كار مى‏كند و اميدوار است تا به زودى به جامع‏ترين بانك اطلاعارسانى نشريات كشور نيز تبديل گردد.
قبل از پرداختن به قابليت‏هاى اين پايگاه، بخش مجلات پايگاه حوزه را كه در شكل‏گيرى پايگاه مجلات تخصصى نقش بسزايى داشته است، مورد بررسى قرار دهيم.
بخش مجلات پايگاه حوزه
www.hawzah.net/per/magazin/index.htm
همزمان با راه اندازى پايگاه حوزه، وابسته به مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى در سال 1377، بخش مجلات اين پايگاه، به منظور اطلاع رسانى علوم اسلامى به محققان و دانش پژوهان حوزه و دانشگاه افتتاح گرديد. در حال حاضر اين بخش، با بيش از 2000 شماره از 79 عنوان مجله، به صورت تمام متن، به يكى از مهم‏ترين بانك‏هاى اطلاع رسانى نشريات علوم انسانى و اسلامى كشور تبديل شده است.
حجم انبوهى از مقالات، (قريب به 30/000 مقاله) تنوع عناوين مجلات با موضوعات متعدد، امكان جست و جو در تمام مقالات، امكان مطالعه كامل متن و ذخيره سازى آن، از جمله ويژگى‏هاى اين بخش از پايگاه حوزه است كه توانسته است، قريب 40درصد بازديد كنندگان اين پايگاه را به خود اختصاص دهد.
على‏رغم ويژگى‏هاى مثبت موجود در عرضه اطلاعات، اشكالات و معايبى نيز در ارائه مطالب اين بخش وجود دارد كه به طور فشرده بيان مى‏شود.

كاستى‏هاى بخش مجلات پايگاه حوزه(5)
1. ناقص بودن بايگانى شمارگان مجلات
اين مشكل از آنجا ناشى مى‏شود كه براى ورود اطلاعات فايل‏هاى متنى، به نسخه‏هاى متنى (Text)مانند (Word) و (zarnegar)مجله نياز است؛ در حالى كه اين گونه فايل‏ها به دليل سهل انگارى صاحبان مجلات در نگهدارى فايل‏ها، مانند ويروسى شدن، خرابى هارد دستگاه، از بين رفتن ديسكت‏هاى حاوى فايل يا به دليل قديمى بودن شماره‏هاى مجله و تايپ در محيطهاى قديمى با ابزارهاى ابتدايى و عدم امكان تبديل به فايل‏هاى htmlو...، حتى در اختيار صاحبان مجلات نيز نيست. بديهى است كه در چنين شرايطى، تعدادى از شماره‏هاى مجلاتى كه دچار اين آفت شده‏اند ناقص بوده، جز با صرف هزينه مجدد تايپ كامل متن، قابل درج بر روى پايگاه نخواهند بود.
2. غلطهاى متنى
تجربه چندين ساله كار با مجلات نشان مى‏دهد كه بر خلاف تصور اوليه، معمولا فايل‏هايى كه صاحبان مجلات به صورت آرشيو به عنوان فايل نهايى نگهدارى مى‏كنند، فايل خروجى و نهايى نيست و با آنچه پس از چاپ مجله مشاهده مى‏شود (از جهت نام مقاله، غلطهاى متنى، و حتى نام نويسنده و حجم مقاله و تعداد پاورقى‏ها)، متفاوت است. به دليل تعدد مراحل تهيه فايل تا چاپ نشريه، امكان حفظ آخرين نسخه از فايل كه قابل تبديل به فايل htmlباشد، در بسيارى موارد وجود ندارد، و مشاهده يك يا چند مورد از اين تفاوت‏ها بين نسخه ديجيتال و نسخه چاپى، مى‏تواند به بى اعتمادى محققان و پژوهشگران بينجامد، اگر چه در پايگاه حوزه تلاش زيادى براى رفع اين مشكلات صورت گرفته است؛ ولى متاسفانه هنوز هم برخى اشكالات در مجلات باقى مانده است.
3. عدم درج شماره صفحه
هم‏اكنون محتواى كليه مجلات، مانند آنچه در بسيارى از صفحات وب مرسوم است(6). در واحد مقاله عرضه مى‏گردد و محققان و پژوهشگران هنگام مطالعه مقالات از هر گونه اطلاعات در زمينه شماره صفحه، و يا اينكه اين مقاله چند صفحه از مجله را اشغال كرده، بى بهره‏اند و به تبع آن براى آدرس دهى و استناد تحقيقات خود، دچار مشكل مى‏شوند. همچنين در نتايج جست و جو، هنگام بازخوانى مطالب، معلوم نيست اين مطلب در كدام صفحه از مجله بوده كه اين خود مشكلى بر مشكلات كاربر مى‏افزايد.
4. عدم امكان جست و جوى پيشرفته
5. عدم تفكيك ميان مجلات تخصصى و عمومى
6. نداشتن بانكى از صاحبان آثار
اين سه مشكل از آنجا ناشى مى‏شود كه طراحى اوليه نسخه فعلى پايگاه حوزه به سال‏ها پيش باز مى‏گردد كه صفحات استاتيك بوده و در بانك‏هاى اطلاعاتى ذخيره نشده‏اند، از اين‏رو امكان ايجاد دسترسى‏هاى متفاوت به يك محتوا، به راحتى وجود ندارد.
7. كندى در ورود اطلاعات
كاستى‏هاى فوق مواردى بود كه كاربر به هنگام مواجه با پايگاه با آنها روبه‏رو مى‏شد؛ ولى آخرين مورد، مسئله‏اى است كه مديران و دست اندركاران اجرايى پايگاه با آن دست به گريبان بوده‏اند و آن مشكل به روز رسانى اطلاعات پايگاه است كه با توجه به ساختار پايگاه، بسيار كند و نادقيق بود.
طرح پايگاه مجلات تخصصى نور
www.noormags.com
استقبال خوب و رو به گسترش كاربران از بخش مجلات پايگاه حوزه از يك سو و درك برخى كاستى‏ها در آن از سوى ديگر، موجب شد كه مسئولان شبكه اطلاع رسانى نور، با بهره گيرى از تجربيات ارزشمند به دست آمده در زمينه اطلاع‏رسانى نشريات علوم اسلامى، طراحى پايگاهى مستقل براى عرضه مجلات علوم اسلامى و انسانى را در دستور كار خود قرار دهند.
طرح مقدماتى (RFP) پايگاه، در اواخر سال 1382 در شبكه تدوين گرديد و در نيمه اول سال 1383 تحليل و طراحى پايگاه آغاز شد. پس از تكميل اين مرحله، پياده‏سازى پايگاه در دو بخش مديريت و نمايش، در معاونت فنى مركز تحقيقات كامپيوترى علوم اسلامى شروع و تا پايان سال 1383 به انجام رسيد، و با شروع سال جديد، ورود اطلاعات پايگاه نيز آغاز گردد.
اهداف راه اندازى پايگاه مجلات تخصصى:
اهداف ترسيم شده براى طرح پايگاه مجلات تخصصى عبارت است از:
1. ايجاد پايگاه مستقل مجلات تخصصى علوم انسانى و اسلامى.
2. تهيه بايگانى كاملى از فايل‏هاى رايانه‏اى مجلات (با توجه به مشكل حفاظت از فايل‏هاى متنى كه گذشت).
3. ايجاد و تسهيل در زمينه دسترسى به بايگانى مجلات براى محققان و پژوهشگران.
4. ارائه قابليت جست و جو در متن مجلات به اشكال مختلف و با دامنه و نمايه‏هاى متفاوت.
5. ايجاد بانك جامعى از صاحبان آثار مقالات پژوهشى.
6. فراهم آوردن زمينه براى جذب طيف وسيعى از مخاطبان داخلى و خارجى كه تاكنون امكان دسترسى به اين مجلات را نداشته‏اند.
7. برطرف نمودن نواقص و اشكالات موجود در ساير پايگاه‏هاى اطلاع رسانى نشريات علوم اسلامى(7).
8. ايجاد سيستم جديد ورود اطلاعات سايت در قالب برنامهCMS ، براى تسهيل در ورود اطلاعات مجلات.

معرفى بخشهاى اصلى پايگاه
پايگاه مجلات از چهار بخش اصلى تشكيل شده است كه در حقيقت راه‏هاى دسترسى به متن مقالات هستند. چهار بخش مزبور عبارت‏است:
الف. نمايش
در بخش نمايش، كاربران مى‏توانند از طريق عناوين مجلات، فهرست شماره ها، و در نهايت فهرست مقالات هر مجله، به متن مقالات دست يابند. عناوين مجلات نيز بر اساس حروف الفبا و موضوعات دسته بندى شده است. پس از انتخاب عنوان مقاله‏اى از فهرست يك شماره، كاربر مى‏تواند تصاوير صفحات مجله را مشاهده كند و از طريق نوار موجود در پايين صفحه، بين صفحات مجله حركت نمايد.
نكته حائز اهميت در بخش نمايش آن است كه محور نمايش، تصاوير صفحات مجله است. اگرچه كاربر براى جست و جو مى‏تواند از وجود فايل‏هاى متنى بهره‏مند شود؛ ولى با توجه به مشكل عدم تطابق فايل‏هاى متنى برخى مجلات با نسخه‏هاى چاپى و همچنين عدم امكان نمايش برخى فرمت‏هاى نمايشى مجلات در صفحات وب، در اين بخش تصاوير اسكن شده مجلات به كاربران عرضه مى‏شود.
به اين ترتيب كاربر مى‏تواند نسبت به يكسان بودن آنچه در پايگاه مشاهده مى‏كند و نسخه چاپى اطمينان كامل داشته باشد. همچنين تمام شماره‏هاى همه مجلات قابل عرضه است و نيازى به وجود فايل متنى براى نمايش اوليه مجله نيست. و فايل‏هاى متنى را مى‏توان، براى افزايش قابليت‏هاى جست و جو به پايگاه اضافه نمود.
ب. جست و جو
دومين راه دسترسى به مقالات، جست و جو است. در صفحه جست و جو، كاربر اين امكان را دارد كه چندين نوع دامنه را بر جست و جوى خود اعمال كند.
دامنه نخست عناوين است. كاربر مى‏تواند جست و جوى خود را به يك يا چند عنوان خاص متناسب با موضوع مورد علاقه خود، محدود نمايد.
دامنه دوم، جايگاه كلمه جست و جو شده در مطلب است. كاربر مى‏تواند مقالاتى را جست و جو كند كه كلمه يا عبارت مورد جست و جو در عنوان، كلمات كليدى، چكيده، متن، پديدآورنده يا در يكى از اين موارد باشد.
دامنه سوم، تعيين نوع مطالبى است كه به عنوان نتيجه ارائه مى‏شوند. با توجه به فرمت‏هاى تهيه شده براى مقالات، كاربر مى‏تواند تعيين نمايد كه براى مثال نتايج تنها از مقاله‏هاى مجلات ارائه شود و در صورتى كه كلمه يا عبارت مورد جست و جو در سرمقاله يا مصاحبه يا ... وجود داشت، در نتيجه جست و جو نمايش داده نشود.
دامنه چهارم كه در جست و جوى پيشرفته قابل تعريف است، دامنه تاريخى است. در اين بخش كاربر مى‏تواند محدوده انتشار مطالبى كه به عنوان نتايج جست و جو نمايش داده مى‏شوند، تعيين كند.
علاوه بر دامنه‏هاى فوق، كاربر مى‏تواند در جست و جوى پيشرفته، چهار كلمه يا عبارت مختلف را با استفاده از عملگرهاى منطقى، به صورت همزمان جست و جو كند.
ج. نمايه‏ها
منظور از نمايه ها نمودارى درختى از موضوعات است كه به صورت اعم و اخص تعريف شده اند. اگر كاربر يكى از برگ‏هاى درخت را تعيين كند و كليد نمايش مقالات را بزند، در سمت چپ مجموعه‏اى از مقالات مربوط به اين نمايه، نمايش داده مى‏شوند.
هم‏اكنون، پايگاه مجلات در حال مطالعه اصطلاح نامه‏هاى موجود است تا از اين ميان، مناسب‏ترين را انتخاب كرده، پايه فعاليت خود قرار دهد و بر اساس نياز خود، نسبت به توسعه و تضييق آن اقدام نمايد.
د. صاحبان آثار
در اين بخش، فهرست صاحبان آثار كه در تهيه مطالب پايگاه نقش داشته‏اند، ارائه شده و در برابر نام هر صاحب اثر، برخى آثار وى قابل مشاهده است. در صورتى كه كاربر نام صاحب اثر را انتخاب كند، در صفحه‏اى جديد، فهرست آثار وى، به همراه بيان نقش وى در اثر (مؤلف، مترجم، مصاحبه شونده، گزارشگر، ناقد و ... ) ارائه مى‏گردد.

بخش‏هاى فرعى پايگاه
حال پس از معرفى بخش هاى اصلى پايگاه، به معرفى بخش‏هاى جانبى آن مى‏پردازيم. اين بخش‏ها عبارت است از:
الف. مستند
مشخصات ماخذ شناسى هر مقاله با نام مستند، در اغلب بخش‏ها در كنار نام هر مقاله در دسترس است. كاربر در قسمت مستند مى‏تواند، با نام اثر، نام پديدآورندگان اثر، نام مجله، شماره مجله، شماره صفحه آغاز و انجام اثر، تعداد مجموع صفحات، كلمات كليدى، چكيده مقاله و نمايه‏هاى هر مقاله را مشاهده نمايد.
ب. برگزيدن
مقصود از برگزيدن و برگزيده‏ها، همان مقالات دلخواه و مورد علاقه‏اى(8) است كه كاربر براى مراجعات بعدى در دسترس خود قرار مى‏دهد. اين اطلاعات در سرور، براى هر مشترك به صورت جداگانه نگهدارى مى‏شود؛ به اين ترتيب، در هر مراجعه، امكان استفاده و بهره‏گيرى از اين برگزيده ها براى كاربر محفوظ است. كاربر مى‏تواند مقالات برگزيده خود را دسته‏بندى كند يا اينكه آنها را از برنامه استخراج (9) كرده، براى كاربر ديگرى ارسال كند تا او نيز همان مقالات را به مقالات دلخواه خود اضافه (10) نمايد.
ج. نقد مقاله
يكى از امكانات موجود در كنار هر اثر، كليد نقد آن است. با زدن اين كليد كاربر مى‏تواند نقد خود به اين اثر را در چند سطر بنويسد. نمايش نام كاربر در كنار نقد، در اختيار وى است. همچنين كاربر در اين بخش مى‏تواند نقدهاى ديگران بر مقاله مورد نظر را نيز مشاهده كند.
د. دريافت
چنان كه گذشت، محور نمايش صفحات مجله در اين پايگاه، نمايش اسكن صفحات آن است. از آنجا كه فايل اغلب مجلات با هدف ايجاد امكان جستجو در متن در كنار اين تصاوير وجود دارد، امكان دريافت نسخه htmlصفحات نيز براى كاربران فراهم شده است. همچنين با توجه به نياز كاربران، به سهولت در انتقال بين صفحات مختلف يك مقاله، تصاوير هر مقاله در قالب فايل PDFنيز قابل دريافت و استفاده است. لازم به ذكر است كه كاربران براى استفاده از اين فايل‏ها به دريافت اعتبار از مديران پايگاه نياز دارند.
ه. امتيازدهى
در كنار عنوان هر اثر، چهار ستاره ديده مى‏شود و هر كاربر مى‏تواند، نظر خود را در مورد مقاله به صورت امتياز اعلام كند. برايند نظرات كاربران با روشن شدن تعدادى از اين ستاره ها نمايش داده مى‏شود.
و. اشتراك و ورود به سيستم
از آنجا كه بسيارى از امكانات پايگاه براى هر فرد به صورت جداگانه تعريف شده و براى اختصاصى نمودن اين قابليت‏ها به شناسايى افراد نياز است، كاربران براى استفاده از پايگاه، به اشتراك و استفاده از كلمه و رمز عبور نياز دارند. در حال حاضر كاربران مى‏توانند فرم اشتراك عرضه شده در پايگاه را پر نمايند تا نام كاربر و كلمه عبور، از طريق ايميل براى ايشان ارسال گردد.
ز. ليست پستى
ليست پستى پايگاه، براى اعلام اخبار به كاربران در نظر گرفته شده است. با توجه به اينكه كاربران، ممكن است به اخبار مجله خاص يا مجلات موضوعى خاصى علاقه داشته باشند، امكان اشتراك در ليست پستى يك يا چند مجله خاص نيز در اين بخش فراهم شده است. امكان ديگرى كه براى مديران مجلات فراهم شده، ارسال مطلب توسط مديران مجلات براى مشتركان مجلات است.
ح. راهنماى پايگاه
راهنماى پايگاه توصيف قابليت‏هاى هر بخش و نحوه استفاده از آن است. كاربر پس از انتخاب كليد راهنماى پايگاه، بايد بخش مورد نظر خود را انتخاب كند تا راهنماى آن بخش از پايگاه را مشاهده نمايد.
ط. گزارش اشكالات صفحه
پايگاه داراى صفحات و بخش‏هاى متعددى است و روزانه صفحات متعدد جديدى نيز به اين صفحات اضافه مى‏شود. على رغم كنترل‏هاى متعددى كه در مراحل توليد صفحات صورت مى‏گيرد، امكان باقى ماندن برخى اشكالات در صفحات منتفى نيست. همچنين كاربران ممكن است پيشنهاداتى نسبت به صفحات و بخش‏هاى مختلف داشته باشند. از اين‏رو كليد مزبور در تمام صفحات گنجانده شده تا كاربران بتوانند اشكالات و پيشنهادات را به مديران پايگاه گزارش نمايند.
ى. ساير بخش‏ها
اخبار نشر، مناسبت‏ها، تبليغات، آمارهاى پايگاه و دموى پايگاه ديگر بخش‏هاى جانبى پايگاه هستند.

مديريت پايگاه
چنان كه گذشت، يكى از اهداف مستقل نمودن پايگاه مجلات از پايگاه حوزه، رفع مشكل مديريت محتوايى پايگاه بود. در صفحات ثابت و غير پويا نمى‏توان مديريت گسترده و كنترل شده‏اى بر ورود اطلاعات داشت. در اين شكل، ورود اطلاعات به عهده بخش فنى است و توليدكننده اطلاعات غير از منتشركننده آن بر وب است. اين دو گانگى علاوه بر زمان‏بر بودن، مشكلات جديدى را نيز ايجاد مى‏كند.
پايگاه جديد مجلات به سيستم مديريت محتوا (CMS)مجهز است. بر اين اساس، هريك از توليد كنندگان اطلاعات، مستقيماً به بخش مديريت پايگاه متصل شده و اطلاعات را بر روى شبكه قرار مى‏دهند يا به صورت روى خط، اشكالات اطلاعات قبلى را رفع مى‏كنند.
هر مدير، تنها به بخشى از مديريت كه براى وى تعريف شده است، متصل مى‏شود و امكان استفاده از ساير بخش‏ها را ندارد. مراحل توليد برخى محتواها نيز به صورت روى خط انجام مى‏شود؛ براى مثال يكى از مديران فقط مى‏تواند نمودار درختى بخش نمايه ها را پيشنهاد دهد. مدير بعدى نيز تنها نمودار پيشنهادى را بررسى و تاييد مى‏كند تا پس از تاييد وى، در بخش نمايش عرضه شود. مدير سوم فقط اجازه دارد كه انتساب مقالات را به نمايه‏هاى تاييد شده پيشنهاد دهد. پيشنهادات وى نيز تا زمان تاييد مدير چهارم، در بخش نمايش قابل عرضه نخواهد بود.
توليد كننده اسكن صفحات مجلات، پس از آماده كردن اين صفحات، بلافاصله آن را بر روى شبكه قرار مى‏دهد. مدير ديگرى فايل‏هاى متنى مجلات را در قالب‏ها xmlفرمت زده، با دستور اطلاعات را به پايگاه اضافه مى‏كند. برنامه مديريت محتوا، پس از تطبيق محتوا و تصاوير، مجله را به بخش نمايش پايگاه اضافه مى‏كند و در صورت وجود ناهماهنگى بين تصاوير و فايل‏هاى متنى، اشكال را اعلام مى‏نمايد.
صاحبان آثار، بخش مشتركان، بخش اخبار و مناسبت‏ها، بخش نمايه‏ها، بخش گزارش‏هاى پايگاه، بخش بنرهاى تبليغى و ساير بخش‏ها، هر يك صفحه يا صفحات مديريت مختص به خود، دارند كه در مجموع بيش از پنجاه صفحه براى مديريت محتواهاى مختلف پايگاه تعريف شده است و هر مدير ممكن است تنها به يك يا چند صفحه از اين صفحات دسترسى داشته باشد.
شايد براى بسيارى خوانندگان، دانستن اين مطلب جالب باشد كه صفحات مديريت پايگاه مجلات، بيشتر و متنوع تر از صفحات نمايش آن است.

شناسايى و گزينش مجلات
بر اساس سياست‏گذارى صورت گرفته در پايگاه، در حال حاضر، تنها مجلات تخصصى در پايگاه عرضه مى‏شوند. مجلات تخصصى نيز بر اساس موضوع، انتخاب و اولويت بندى مى‏شوند. پس از تعيين موضوع، محققان پايگاه فهرست جامعى از مجلات مرتبط را شناسايى كرده و به تعدادى اساتيد آن رشته عرضه مى‏كنند تا پس از كارشناسى نهايى، كار آماده سازى مجلات را آغاز كنند.
نخستين موضوعى كه مجلات آن شناسايى و عرضه شده‏اند، موضوع قرآن و حديث است. عناوين انتخاب شده براى اين موضوع عبارت است از:
ترجمان وحى، پژوهش هاى قرآن و حديث، علوم حديث، علوم الحديث، ميراث حديث شيعه، پيام جاويدان، سفينه، صحيفه مبين، مجموعه مقالات صحيفه مبين، نهج البلاغه، فصلنامه قرآنى كوثر، رسالة القرآن، نور علم، رشد(آموزش قرآن)، بينات، بشارت، پژوهش هاى قرآنى، حديث انديشه، زبان و علوم قرآن، آفاق نور، علوم و معارف قرآن، تراثنا، گلستان قرآن و پيام قرآن.
با توجه به اتمام عرضه مجلات قرآن و حديث، موضوع فلسفه، كلام و عرفان در دستور كار پايگاه قرار گرفته و ورود اطلاعات آن آغاز شده است. مجلات اين مجموعه عبارت است :
ارغنون، پژوهش‏هاى فلسفى كلامى، معرفت فلسفى، التوحيد، ذهن، نشر دانش، الفكر الاسلامى، نامه مفيد، نامه علوم انسانى، حوزه و دانشگاه، الهيات و حقوق، سروش انديشه، ناقد، فصلنامه فلسفى (گروه فلسفه دانشكده ادبيات دانشگاه تهران)، نامه فلسفه، قبسات، نقد و نظر، كتاب نقد، خردنامه صدرا، فصلنامه انديشه دينى، برهان و عرفان، انديشه حوزه، كلام اسلامى، امامت، صبح انديشه، رسالة التقريب، معرفت، نگاه حوزه، آئينه پژوهش، معرفت(مجله دانشكده علوم انسانى دانشگاه شهيد بهشتى)، پژوهش‏هاى علوم انسانى، پژوهشى دانشگاه امام صادق(ع)، الهيات، پژوهش دينى، نامه پژوهش، انجمن معارف ايران، صبح انديشه و معارف عقلى.

حقوق نشر
يكى از مسائل مهم در عرصه نشر مكتوب و الكترونيك كه متاسفانه در ميان پايگاه‏هاى اسلامى مغفول مانده است، رعايت حقوق نشر است. پايگاه مجلات بر آن است تا مطالب مجلات را تنها با اجازه و همكارى موسسات ناشر مجله كه صاحب حقوق معنوى مجله به شمار مى‏آيند، در شبكه عرضه نمايد و بدون موافقت ايشان، به هيچ وجه اقدام به عرضه مجلات نخواهد نمود.

خاتمه
در پايان اشاره به دو نكته لازم به نظر مى‏آيد:
يك. پايگاه مجلات در طى سال‏ها تلاش در عرصه نشر ديجيتال مجلات مكتوب -در قالب پايگاه حوزه و پايگاه مجلات- تجارب فراوانى كسب كرده است و آمادگى خود را براى انتقال اين تجارب به مؤسسات فعال در اين زمينه اعلام مى‏كند.
دو . پايگاه مجلات، خود را در آغاز راهى طولانى مى‏بيند و براى طى اين مسير، نيازمند دريافت نظرات پيشنهادات و انتقادات خوانندگان و كاربران گرامى است.