بهروز مینایی

مقدمه

جهت فهم زبان عربی، سه دانش مهم، نقش اساسی را بر عهده دارند که عبارت‌اند از: علم لغت، صرف و نحو. علم لغت، یعنی فهم معنای حقیقی یک کلمه و همچنین آشنایی با برخی معانی مجازی و کنایی یک کلمه یا یک عبارت.

در کنار علم لغت، علم صرف و نحو نیز وجود دارد که مبتنی بر قواعدی است که فهم هوشمند از آنها را امکان‌پذیر می‌کند. بدون تردید، علم صرف را باید پیش‌نیاز علم نحو دانست. اینکه یک کلمه چه جایگاهی را در یک کلام دارد، ابتداء وابسته به این است که کلمه به خودی خود قابلیت کدام یک از نقوش نحوی را دارد؛ به طور مثال، فاعل یا مفعول شدن یک کلمه، در ابتداء وابسته به این است که آن کلمه اسم باشد و نه فعل یا حرف.

  • نویسنده: حبيب سرياني؛ کارشناس پژوهشکده متن‌کاوي نور مرکز تحقيقات کامپيوتري علوم اسلامي این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید ، دکتر بهروز مينايي؛ عضو هيأت علمي دانشگاه علم وصنعت ايران/ دبير هيأت علمي مرکز تحقيقات کامپيوتري علوم اسلامي این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

اشاره

مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی به‌زودی در چارچوب ساختار پژوهشی مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یک نهاد پژوهشی جانبی تأسیس خواهد کرد. آنچه در پی می‌آید، توضیحاتی درباره زمینه‌های فعالیت این نهاد نوپا است که در گام اول، در قالب یک گروه پژوهشی و در گام‌های بعد و توسعه یافته خود، در قالب یک پژوهشکده زیر نظر «مرکز نور» فعالیت خواهد کرد. در اینجا ابتدا با توضیحاتی درباره زمینه علمی فعالیت آن و سپس درباره ساختار سازمانی آن مواجه می‌شوید.

  • نویسنده: دکتر مهدی بهنیا ‌فر؛ معاونت تهران مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید ، دکتر بهروز مینایی؛ عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران/ دبیر هیأت علمی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

داده‌کاوی چیست؟

«داده‌کاوی» یا فرایند کشف دانش در پایگاه داده، زمینه‌ای نسبتاً نوظهور است. داده‌کاوی، پل ارتباطی میان علوم آمار، مهندسی کامپیوتر، هوش مصنوعی، شناسایی آماری الگو، یادگیری ماشین و محاسبات رایانشی نرم است. داده‌کاوی، فرآیند یا پروژه‌ای نسبتاً پیچیده برای شناسایی الگوها و مدل‌های صحیح، قابل استناد و مفید در حجم وسیعی از داده است؛ ‌به گونه‌ای که این الگوها و مدل‌ها برای انسان‌ها قابل درک باشند.

  • نویسنده: حسین عابدینی؛ کارشناس گروه پژوهشی متن‌کاوی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید ، دکتر بهروز مینایی* ؛عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران و دبیر هیأت علمی مرکز تحقیقات كامپیوتری علوم اسلامی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

فناوری پردازش هوشمند متون اسلامی، نتایج ارزشمندی را به دنبال دارد

گفتگو با دکتر بهروز مینایی، دبیر علمی سمینار فناوری های پردازش هوشمند متون اسلامی

اشاره

در دنیای امروز، رشد چشمگیر متون دیجیتالی ایجاب می کند تا با بهره گیری بهینه از فناوری های نوین «متن‌کاوی» و ایجاد سامانه های هوشمند «پردازش زبان طبیعی» برای زبان عربی و فارسی، استخراج اطلاعات علوم اسلامی را از دادگان متنی دیجیتالی کارآمدتر سازیم.

اشاره

آنچه در ذیل می‌خوانید گفتگوی ره‌آورد نور با جناب آقای دکتر احمد مینایی دبیر هیأت علمی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی است که به مناسبت بزرگداشت بیستمین سال تأسیس مرکز انجام شده است.

♦ آقای دکتر، لطفاً خودتان را معرفی کنید و پیشینه کارتان در مرکز را نیز برای خوانندگان توضیح دهید.

احمد مینایی هستم. اینجانب به همراه آقایان طالب‌پور، سید جواد شبیری و جعفر سلطان‌پور از بانیان مرکز هستیم که چندی بعد آقای سمیعی هم به ما پیوست.  با توجه به این‌که در آن زمان کامپیوتر تازه وارد ایران شده بود، این موضوع به ذهن ما خطور کرد که از کامپیوتر کمک بگیریم و یک پردازش قوی روی متون انجام بدهیم تا بتواند متون اسلامی را به شکل سریع‌تر، دقیق‌تر و عمیق‌تر در اختیار پژوهشگران قرار بدهد.

اشاره

به دنبال انتشار مقاله امکان سنجی سیستم خبره فقه در شماره 4 ره آورد نور، نوشته حاضر به موانع و مشکلات عام پیاده سازی سیستم خبره فقه می پردازد؛ موانع عام سیستم خبره فقه، همان محدودیت های سیستم های خبره به طور کلی و براهین نظری و مفهومی علیه هوش مصنوعی می باشند.

  • نویسنده: دکتر احمد(بهروز) مینائی

اشاره

کتابخانه «الینابیع الفقهیة» بخشی از لوح فشرده نور الفقاهة(2) می باشد. این لوح فشرده، حاوی پنج برنامه معجم موضوعی در فقه و اصول می باشد که عبارت اند از:

  1. شرح اللمعة الدمشقیة، شهید ثانی قدس سره
  2. العروة الوثقی، سید کاظم یزدی قدس سره
  3. المکاسب، شیخ انصاری قدس سره
  4. کفایة الاصول، آخوند خراسانی قدس سره
  5. فرائد الاصول، شیخ انصاری قدس سره

این 5 عنوان کتاب در سال 1374 در لوح فشرده نور الفقاهة(1) عرضه شده بود. در سال 1377 که تصمیم به تولید مجدد لوح فشرده نور الفقاهة گرفته شد، کتابخانه الینابیع الفقهیة که مراحل نهایی تولید را می گذرانید، به تناسب موضوع آن؛ یعنی سنخیت یکسان در فقه و اصول، به آن ضمیمه گردید تا اینکه نور الفقاهة(1) به انضمام کتابخانه الینابیع الفقهیة، لوح فشرده نور الفقاهة(2) را به وجود آوردند.

آنچه در این مقال می آید توضیح کلیات لوح فشرده نور الفقاهة(2) و بررسی قسمت کتابخانه الینابیع الفقهیة می باشد. در مورد معجم موضوعی و ماهیّت آن باید مقاله جداگانه ای نگاشته شود.

  • نویسنده: مهندس احمد(بهروز) مینایی

امکان سنجی ایجاد سیستم خبره فقهی

آیا می توان از هوش مصنوعی در استنباط فقهی استفاده کرد؟

طراحی و تولید نرم افزاری که توانائی ارائه مشاوره فقهی به مجتهدان را در فرآیند استنباط حکم شرعی داشته باشد، یکی از بایسته ها و بلکه آرزوهای طراحان نرم افزارهای اسلامی است. در چنین نرم افزاری باید سیستمی به عنوان مشاور فقیه ایجاد گردد که منابع استنباط حکم را بشناسد و با عرضه هر پرسشی اوّلاً سؤال را بفهمد و ثانیاً در مسیر درک و استنباط حکم با توجه به مبانی خاص آن فقیه، مشاوره فقهی لازم و دانش ذخیره شده خود را به نمایش گذارد. سیستم پس از تصمیم گیری نهایی فقیه نیز باید قابلیّت تصحیح و افزایش دانش خود را داشته باشد.

  • نویسنده: مهندس مینایی

برای آن که بدانیم چرا «کتابخانه نور» (Noor Library)، به این نام خوانده شد، باید به سال 1375 باز گردیم. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی که از سال 1368 آغاز به کار کرده بود، مجموعه ای عظیم از اطلاعات کتاب های ارزشمند را در طیف های مختلف علوم اسلامی اعم از حدیث، تفسیر، کتاب شناسی، رجال، تاریخ، فلسفه و غیره گردآوری نمود.

مقصود از گردآوری، ورود اطلاعات این کتاب ها در رایانه و تهیه فایل های متنِ رایانه ای از این کتاب ها بود. مقدار زیادی از این کتب در مجموعه معجم های الفاظ نور، یا معجم های موضوعی و رجالی در قالب لوح های فشرده متعدد عرضه شده بود. امّا برخی از عناوین و کتاب ها مانند «الذریعة» اثر شیخ آقا بزرگ تهرانی، مجموعه ای از کتب اصول، و یا «اعیان الشیعة» سید محسن امین عاملی، و یا «فتوحات مکیة» تألیف ابن عربی، تا آن زمان در شمار نرم افزارهای مرکز گنجانده نشده بود. از طرف دیگر، برای آن که کار موضوعی عمیق در مورد آنها انجام شود و پروژه ها به ثمر بنشیند، به مدت زمان طولانی و صرف هزینه سنگین و نیروی انسانی متخصص نیاز داشتیم. با این همه، حتی یک معجم لفظی ساده رایانه ای از این کتاب های مرجع برای بسیاری از اهل فن بسیار مفید بود.

  • نویسنده: مهندس مینایی

افزایش توان موتور جستجوی نرم افزارهای نور - بخش پایانی

جستجوی مترتب و دامنه های فیزیکی، محتوایی و محیطی در نرم افزار «نور 2 - جامع الأحادیث»

اشاره

در پیش شماره های ره آورد نور قسمت هایی از این مقاله منتشر گردید که به دلیل اهمیت و جهت تکمیل این مقاله، آخرین بخش آن در این شماره به نظر خوانندگان عزیز می رسد. در شماره های پیشین، در مسیر تشریح قابلیت های جدید نرم افزارهای نور، موتور جستجوی حروف مبهم (؟ و *) و ابداعات جدیدی که در این زمینه فراهم شده است، بیان گردید.

اکنون در این مقال، دامنه های متعددی که به منظور افزایش کارآیی استفاده برنامه برای پژوهشگران در نظر گرفته شده است، توضیح داده می شوند. تمامی این ویژگی ها در برنامه «نور 2 جامع الأحادیث» تعبیه شده است.

  • نویسنده: مهندس مینایی
صفحه2 از2
شما اينجا هستيد:خانه پدیدآورندگان بهروز مینایی